بررسی پیامدهای اقتصادی حملات سه گانه امیر تیمور گورکانی به ایران

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه میبد، ایران

2 دانشیار گروه ایرانشناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه میبد، ایران

3 استادیار گروه ایرانشناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه میبد، ایران

10.22034/skh.2025.16949.1458

چکیده

ویرانی و کشتار هم از عواقب طبیعی و هم از تاکتیکهای نظامی و حکومتی هر هجوم و جنگی است که تبعات مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی خود را برجا می‌گذارد، آثاری که می‌تواند یک تمدن را حتی به ورطه دگردیسی یا نابودی بکشاند.
حملات سه‌گانه تیمور نیز از این قاعده مستثنی نبود. او اولین مهاجم جهانگشا به ایران زمین نبود اما بررسی چگونگی تأثیر حملات او بر اقتصاد مبتنی بر کشاورزی، بازرگانی و به مقدار کمتر صنعتی ایران زمین می‌تواند یکی از دوران‌های گذار تمدن ایران را شفاف کند.
توصیف این تهاجمات از بعد تاثیر آنها در حیطه اقتصاد خود نمودی از وضعیت ایران پیش از اغاز دوران رنسانس در اروپا را نمایان خواهد کرد. این تاثیرات اقتصادی را می‏توان در 5 بُعد از بین رفت نیروی کار، ایجاد تورم و قحطی، تخریب شهرها، پیاده کردن سیاستهای مالیاتی جدید و سختگیرانه و رکود اقتصاد کشاورز محور به علت صدمات محیط زیستی بررسی کرد که در این مقاله به آن خواهیم پرداخت تا یکی از آخرین کشورگشایی‏های سده‏های میانی را از جنبه تحولات اقتصادی تبیین کنیم.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigating the economic consequences of Amir Timur Gorkani's triple attacks on Iran

نویسندگان [English]

  • Ali Sarhadi 1
  • Jafar Nouri 2
  • Shahnaz Hojati 3
1 Master's degree in History of Islamic Iran, University of Meybod, Iran
2 Department iranlogy, Faculty Humanities, University meybod, Meybod, iran
3 Assistant Professor, Department of Iranology, Faculty of Humanities, University of Meybod, Iran
چکیده [English]

Destruction and killing are both natural consequences and military and governmental tactics of every attack and war, which leaves various social, cultural and economic consequences, effects that can drag a civilization even to the abyss of transformation or destruction.
Timur's triple attacks were no exception to this rule. He was not the first world-wide invader to Iran, but examining how his attacks affected the economy based on agriculture, commerce, and to a lesser extent industrial Iran can shed light on one of the transitional periods of Iranian civilization.
The description of these invasions from the side of their impact in the field of economy will reveal the situation of Iran before the beginning of the Renaissance period in Europe. These economic effects can be analyzed in 5 dimensions: the loss of labor force, the creation of inflation and famine, the destruction of cities, the implementation of new and strict tax policies, and the stagnation of the farmer-oriented economy due to environmental damage, which we will discuss in this article. Paying to explain one of the last conquests of the middle centuries from the aspect of economic developments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Timor
  • economy
  • famine
  • agriculture
  • commerce
  • industry
ابن عربشاه، زندگی شگفت آور تیمور، ترجمه محمد علی نجاتی، ترجمه و نشر کتاب، تهران، 1356ه.ش.
آژند، یعقوب، تاریخ ایران : دوره تیموریان، جامى، تهران - ایران، 1379 ه.ش.
اسفزاری، معین الدین محمد، روضات الجنات فی أوصاف مدینة هرات، جلد: ۲، دانشگاه تهران، تهران - ایران، 1338 ه.ش.
برایون، مارسل، منم تیمور جهانگشا سرگذشت تیمور لنگ به قلم خود او، ترجمه و اقتباس ذبیح الله منصوری، چ14، مستوفی، 1372ه.ش.
 تربتی، ابوطالب حسینی، تزوکات تیموری، ترجمه فارسی با ترجمه انگلیسی آن از روی چاپ 1773 شهر آسفرو بطریق افست نقل شد به اهتمام کتابفروشی اسدی، تهران، 1342ه.ش.
حافظ ابرو، زبده التواریخ، مقدمه و تصحیح و تعلیقات سید کمال حاج سید جوادی، جلد:1و2 ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380 ه.ش.
خوافی، فصیح احمد بن جلال الدین محمد، مجمل فصیحی، جلد:3،  به تصحیح و تحشیه محمود فرخ، باستان مشهد، طوس – مشهد، 1339ه.ش.
خواندمیر، تاریخ حبیب السیر، با مقدمه جلال الدین همایی، جلد:3، چ4، خیام، 1380ه.ش.
راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، جلد: ۲، امیر کبیر، تهران - ایران، 1354 ه.ش.
 زرین کوب، عبدالحسین، روزگاران تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی، چ 7، سخن، 1384 ه.ش.
 سمرقندی، دولتشاه، تذکره الشعرا، به اهتمام و تصحیح ادوارد براون، اساطیر، تهران – ایران، 1382 ه.ش.
شریعتی‌ فوکلایی، حسن، حکومت شیعی آل کیا در گیلان، شیعه شناسی، قم - ایران، 1388 ه.ش.
 عبدالرزاق سمرقندی، عبدالرزاق بن اسحاق‌، مطلع سعدین و مجمع بحرین، جلد: ۱، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى‌، تهران - ایران، 1372 ه.ش.
علی یزدی، غیاث الدین، سعادت نامه یا روزنامه غزوات هندوستان، به کوشش ایرج افشار، چ1، میراث مکتوب،1379ه.ش.
عون‌الهی، سید آقا، تاریخ پانصد ساله تبریز از آغاز دوره مغولان تا پایان دوره صفویان، امیر کبیر، تهران - ایران، 1387 ه.ش
قزوینی، یحیی بن عبداللطیف، لب التواریخ، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تهران - ایران، 1386 ه.ش.
کاتب، احمد بن حسین بن علی، تاریخ جدید یزد، به کوشش ایرج افشار، چ2، امیرکبیر، 1357ه.ش.
کلاویخو، گنزالس، سفرنامه کلاویخو، ترجمه مسعود رجب نیا، چ2، ترجمه و نشر کتاب، تهران، 1344ه.ش.
گروسه، رنه، امپراطوری صحرا نوردان، ترجمه عبدالحسین میکده، چ2، علمی و فرهنگی، 1365ه.ش.
لمب، هارولد، تیمور لنگ فاتح جهان، ترجمه علی جواهر کلام، چ1، نیلوفرانه، قم، 1389ه.ش.
مرعشی، ظهیرالدین بن نصیرالدین، تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، مؤسسه مطبوعاتى شرق‌، تهران - ایران، 1361 ه.ش.
معطوفی، اسدالله، گرگان و استرآباد سنگ مزارها و کتیبه های تاریخی (نگاهی به معماری آرامگاهی و شیوه‌های تدفین در ایران و گرگان)، حروفیه، تهران - ایران، 1387 ه.ش.
ملکم، جان، تاریخ کامل ایران، جلد: ۱، افسون، تهران - ایران، 1380 ه.ش.
میرخواند،محمد بن خاوند شاه بلخی، روضه الصفا، تهذیب و تلخیص عباس زریاب خویی، جلد:6 ، علمی، تهران – ایران 1373ه.ش.
نطنزی، معین الدین، منتخب التواریخ معینی، به تصحیح ژان اوبن، خیام، تهران، 1336ه.ش.
نظام‌الدین شامی، ظفر نامه / شامی، بامداد، تهران - ایران، 1363 ه.ش.
واله اصفهانی، محمد یوسف، ‌روضه های ششم و هفتم از خلد برین (تاریخ تیموریان و ترکمانان)، مرکز پژوهشی میراث مکتوب، تهران - ایران، 1379 ه.ش.
یزدی، شرف الدین علی، ظفر نامه / یزدی، جلد:1/2 مجلس شورای اسلامی. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد، تهران - ایران، 1387 ه.ش