بررسی تحلیلی دو عاشورا شمسی و قمری در بلتستان(پاکستان)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای تاریخ اهل بیت(ع)، مجتمع آموزش عالی تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی(ص) العالمیه، شگر، پاکستان.

2 سطح چهار آموزش عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی، شگر، پاکستان

3 گروه ادیان، مجتمع حکمت و مطالعات ادیان، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران

10.22034/skh.2025.16158.1447

چکیده

شیعیان بلتستان علاوه بر برگزاری عاشورای قمری که دیگر شیعیان جهان با فرارسیدن ایَام محَرم برگزار می کنند، عاشورای دیگری به نام اسد عاشوراء که مصادف است به ایَام اسد(تابستان) برگزار می نمایند. مسأله مورد بررسی این مقاله بررسی ریشه های تاریخی برگزاری این دو عاشوراء در منطقه بلتستان است. اینکه علل و عوامل برگزاری این مراسم در منطقه بلتستان از چه قرار است؟ چهار علت مطرح شده است:.1. یاد بود تشنگی ابا عبد الله الحسین(ع) و یاران باوفای آنحضرت در سال 61هجری، در دشت کربلا که در گرمترین ایَام سال بوده است.2.کوهستانی و صعب العبور بودن منطقۀ و شرایط اقلیمی بلتستان به گونه ای بوده که وقتی محرم در ایام زمستان قرار می گرفت، مردم نمی توانستند چنانکه باید عزاداری کنند، مراسم عزاداری برگزار نمایند، لذا در تابستان جبران می کردند.3.فقر و ناداری مردم در زمان گذشتۀ که زندگی آنها از کشاورزی اداره می شد، در زمستان نمی توانستند حق عاشورا را ادا کنند اما در تابستان شرایط اقتصادی آنان بهتر بود.4. برآوردن شدن حاجات مردم با برگزاری مجالس عزاداری در اسد عاشورا و نقش حاکمان در این امر موثر بوده است. در این مقاله برگزاری اسد عاشوراء در منطقه بلتستان و علل آن بررسی و تحلیل می شود. باتوجه به اینکه منابع مکتوب در مورد موضوع خیلی کم بود در جمع آوری اطلاعات علاوه بر روش کتابخانه ای از روش میدانی و مصاحبه نیز استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analytical study of the two Ashuras, solar and lunar, in Baltistan (Pakistan)

نویسندگان [English]

  • Farman Ali Saeidi Shegari 1
  • Seyyed Ali Mousavi 2
  • Qasem Javadi 3
1 1.PhD in History of Ahlul Bayt (AS), Higher Education Complex for History, Almustafa (PBUH) international University, Shigar, Pakistan
2 Level 4 Higher Education of Quran and Hadith, Jamia Al-Mustafa, Shigar, Pakistan
3 3.Religions Department, Wisdom and Religious Studies Complex, Al-Mustafa international University, Qom, Iran.
چکیده [English]

The Shiites of Baltistan in addition to celebrating the lunar Ashura that other Shiites around the world celebrate with the arrival of the days of Muharram, celebrate another Ashura called Asad Ashura, which coincides with the days of Asad (summer).
This article examines the historical roots of holding these two Ashuras in the Baltistan region.
There are Four reasons and factors for holding this ceremony in the Baltistan:1-Commemorating the thirst of Abu Abdullah Al-Hussein (AS) and his loyal companions in the year 61 AH, on Karbala, during the hottest days of the year; 2-The mountainous and inaccessible nature of the region and the climatic conditions of Baltistan when Muharram fell in the winter; 3-Poverty and indigence in winter against their better condition in summer; 4-Fulfillment of people needs by holding mourning ceremonies on Ashura and the role of rulers.
Because there were very few written sources on the subject, field and interview methods were used in addition to library methods to collect information.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Baltistan
  • Asad Ashura
  • Ashura and Pakistan
  1. تهگسوی، سید بشارت حسین(2015م)، نوربخشیون مین اسد عاشورآ ء، (عاشورا در نوربخشی‌ها) سفیر روحانیت.
  2. حسرت، محمد حسن(2007م) بلتستان تهذیب و ثقافت، ناشر، بلتستان بک دپو ایند پبلیکیشنز، نیا بازار سکردو.
  3. حسین‌آبادیمحمد یوسف(2009م) تاریخ بلتستان، بلتستان بک‌دپو، سکردو، چاپ دوم، 2009م.
  4. دوغلات، میرزا محمد حیدر(1377ش) ناشر، مرکز نشر میراث مکتوب. تهران.
  5. سعیدی، فرمان علی(1400ش)تاریخ تشَیع و عوامل گسترش آن در گلگت. بلتستان، دار التهذیب، قم، چاپ اول.
  6. سهروردی، غلام حسن(1992م) تاریخ بلتستان، ناشر، ویری ناگ پبلیشرز، میرپور، آزادکشمیر.
  7. شوشتری، قاضی نور الله(1387ش) مجالس المؤمنین، ج1، رسول جعفریان، اطلس شیعه، ناشر: انتشارات سازمان نیروهای مسلح، چاپ اول.
  8. عارفی، محمد اکرم(1385ش) شیعیان پاکستان، چاپ و صحافی اسوه، قم، چاپ اول.
  9. لکهنوی، مولوی حشمت الله خان(1977م ) تاریخ جمون، ویری ناگ پبلیشرز، میرپور، آزادکشمیر.
  10. متو، غلام محمد( 1386ش) تاریخ تشیَع در کشمیر (از آغاز تا دوره معاصر ) ؛ پایانامه، کارشناسی ارشد، تاریخ اسلام، جامعه المصطفی العالمیَه،.
  11. طبری، ابن جریر(1889م) تاریخ الطبری، منشورات مؤسسته الاعلمی للمطبوعات بیروت.
  12. ابن درید، محمد بن حسن(1987م) جمهرة اللغة، بیروت، دار العلم للملایین.
  13. صفایی، مهوش و محمدحسن سعیدی(1384ش)، عاشورا، در دائرۀ المعارف تشیع، ج11، نشر شهید سعید محبی، چاپ اول.
  14. مجلسى، محمد باقر( 1403 ق) بحار الأنوار، ج ‏98، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم
  15. موسوی، سید علی (1394ش) نگاهی به دو عاشورا شمسی و قمری در بلتستان،مجتمع آموزش عالی عالی امام خمینی(ره)، پایان نامه کارشناسی، رشته ادیان ومذاهب، 1394ش.
  16. مفید، محمد بن محمد(1399ق) الارشاد، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
  17. جعفری، علی اکبر و همکاران(1400)، بازتاب مراسم عزاداری امام حسین(ع) و عاشورا در آثار سیاحان اروپایی در ایران عصر صفوی، مطالعات تاریخی جهان اسلام، شماره 20، سال نهم، زمستان، ص43.
  18. صافی، حامد(1401) بررسی روایت روز عاشورا در مناقب آل ابی طالب شهر آشوب براساس نظریۀ فزون متنیت ژنت، سخن تاریخ، شماره 38، سال 16، تابستان، ص29.

شخصیت‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و دینی

که با آنها مصاحبه انجام گرفته است

        

  1. مصاحبه با مشتاق حسین حکیمی، دانشجو دکترای جامعه المصطفی العالمیه (ص)، اسد عاشورا در روندو. 1394/10/11، قم ایران.
  2. مصاحبه با آقای صابری شگری، استاد حوزه علمیه علوم اسلامی کراچی، مدیر مؤسسۀ علوم اسلامی و امام جماعت مسجد محمدی کراچی پاکستان، 1394/7/28.
  3. مصاحبه با آیت الله العظمی شیخ حسنین، از منطقه کهرمنگ بلتستان، 1394/4/25، قم ایران. .
  4. مصاحبه با پروفیسور حشمت کمال الهامی، شاعر، ادیب، نویسنده و رئیس گروه زبان اردو دانشکده سکردو ( دگری کالج سکردو ) 11شوال1436 ه .
  5. مصاحبه با حجةالاسلام والمسلمین آقای سید حامدالموسوی ، استاد حوزه، از مرکز سکردو، 1394/4/30، قم ایران.
  6. مصاحبه با حجت الاسلام آقای غلام عباس رئیسی، استاد حوزه، از منطقه چنداه بلتستان، در تاریخ 1394/4 /23، قم ایران. 
  7. مصاحبه با حجت الاسلام سید حیدر موسوی فرزند مرحوم حجت الاسلام سید علی موسوی، مقیم لاهور، رئیس مدرسه، فاضل قم، خطیب، 1394 / 09/28.
  8. مصاحبه با حجت الاسلام سید مصطفی موسوی فاضل حوزه علمیه قم و مدرس جامعه القبازردیه سکردو ، از منطقه روندو، 12شؤال، 1436ه .
  9. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ حسن صلاح الدین از منطقه تنجوس گمبه سکردو بلتستان مقیم کراچی، نویسنده، مدیرمدرسه و مدرس و از فارغ تحصیل حوزه علمیه نجف اشرف، 1394/07/23، کراچی .
  10. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ حسن فخر الدین نجفی، از منطقه کواردو، محقق، مصنف و مبلغ، 1394/ 7 /27، کراچی از طریق تلفن.
  11. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ عباس موحدی، از منطقه خپلو بلتستان مقیم کراچی و فارغ تحصیل حوزه علمیه قم، 1394/7 /27.
  12. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ علی توحیدی، حقوقدان و وکیل، مدیر مدرسه النجف سکردو، نویسنده و فاضل قم و تحلیلگر و کارشناس مسائل بلتستان، قم ایران، /4/25.1394.
  13. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ عنایت علی ناصری برالدو ، محقق ، مبلغ و فاضل قم، 1394/10/25.
  14. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ فدا حسین وزیر زاده، از منطقه شگر مقیم کراچی و ریئس مدرسۀ امام حسین(ع) فاندیشن کراچی، 1394 /7/30.
  15. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ قاسم مؤمنی، سخنران و خطیب مرکز سکردو سکیمدان، یکی از طلاب حوزه قم، 1394/7/27 .
  16. مصاحبه با حجت الاسلام شیخ مهدی از منطقه منتهوکها، کهرمنگ بلتستان، مدرس بنیاد محمدیه مهدی آباد، 1394/7/29.
  17. مصاحبه با حجت الاسلام غلام محمد شاکری، فعال اجتماعی و فرهنگی، یکی از طلاب حوزه علمیه قم، 1394 / 08/ 22 .
  18. مصاحبه با حجت الاسلام محمد حسن متقی از منطقه شگر مقیم کراچی، فاضل حوزه علمیه قم و نجف، 1394 /9/10.
  19. مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین شیخ سجاد حسین، فاضل حوزه علمیه قم و مدرس جامعه‌النجف سکردو و ایشان از منطقه خپلو می‌باشد. تاریخ مصاحبه، 15 رمضان المبارک 1336 ه ق.
  20. مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین شیخ محمد حسن جعفری امام جمعه و جماعت شهرستان سکردو و رهبر شیعیان بلتستان، 30-2015-07.
  21. مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین شیخ محمد حسن سروری رئیس آموزش بنیاد محمدیه پاکستان «محمدیه ترست پاکستان» و مدرس و فاضل قم، 15 رمضان المبارک.
  22. مصاحبه با حجت السلام شیخ محمود حیدری از منطقه کهرمنگ بلتستان، محقق، دانشجوی دکترای فقه و معارف اسلامی در حوزه علمیه قم.
  23. مصاحبه با حسن حسرت از مرکز سکردو، نویسنده، محقق و مؤرخ، نقَاد و رئیس اسبق منطقه ای دانشگاه مجازی علامه اقبال ، 1394/08/26.
  24. مصاحبه با سید محمد رضوی، مدیر سابق رادیو اردوی برونمرزی، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و کارشناس منطقه بلتستان، 1394/9/14.
  25. مصاحبه با فرمان علی سعیدی، مدیر مسئول مجله پیام عاشوراء، 1394/8/12.
  26. مصاحبه با وزیر حامد حسین شگری، ریاست منطقه‌ای المصطفی نالج سیستم بلتستان، 1394/7/23.
  27. مصاحبه با یوسف حسین آبادی، محقق، نویسنده و کارشناس مسائل بلتستان، تاریخ 1394/7/30.
  28. مصاحبه با مظاهر الحسنین، نوری، اسدعاشورای امام حسین(علیه السلام) در منطقه گلاب پور و وزیرپورشگر.