بررسی تطبیقی سیر تحولات پوشش زنان در ایران باستان وچین

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.

2 دانشجوی دکترای تخصصی تاریخ اسلام، گروه تاریخ اسلام، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

چکیده

نوع و نحوه پوشش زنان همواره یکی از جلوه‌های مهم فرهنگی، اجتماعی و هویتی در تمدن‌های کهن به شمار می‌رفته است. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی، به بررسی و مقایسه پوشش زنان در دو تمدن بزرگ و باستانی یعنی ایران پیش از اسلام و چین (از دوران باستان تا عصر معاصر) می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی کارکردهای اجتماعی، نمادین و فرهنگی پوشاک زنان در این دو فرهنگ و تحلیل شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود در زمینه پوشش، به ویژه در ارتباط با طبقات اجتماعی، نقش‌های جنسیتی، و نظام‌های ارزشی حاکم است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل داده‌های تاریخی، اسناد مکتوب، آثار باستانی، نقوش تصویری، و متون کلاسیک از جمله منابع ایرانی و چینی است. در این راستا، شواهدی از نقش برجسته‌های دوران هخامنشی، ساسانی، آثار هنری چین از دوران هان، تانگ، و مینگ و همچنین داده‌های مرتبط با مبادلات فرهنگی در امتداد جاده ابریشم، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج اولیه نشان می‌دهد که در هر دو تمدن، پوشش زنان نه تنها ابزاری برای حفاظت یا زیبایی بوده، بلکه نمادی از منزلت اجتماعی، حیا، وقار و پایبندی به ساختارهای ارزشی و فرهنگی زمانه محسوب می‌شده است. افزون بر این، تبادلات فرهنگی میان ایران و چین، به ویژه از طریق جاده ابریشم، سبب تقویت برخی ارزش‌ها و الگوهای مشترک در زمینه پوشش و رفتارهای جنسیتی زنان گردیده است. این پژوهش با ارائه تحلیلی تطبیقی، به درک عمیق‌تری از جایگاه پوشش در بازنمایی هویت زنانه و فرهنگ تاریخی این دو تمدن کمک می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of the Transformations of Women’s Dress in Ancient Iran and China

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Motahari 1
  • Vahid Beheshti 2
1 Associate Professor, Research Institute for the History and Sīra of the Ahl al-Bayt, Research Institute for Islamic Sciences and Culture, Qom, Iran.
2 PhD student in Islamic History, Department of Islamic History, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
چکیده [English]

The form and manner of women’s dress have consistently constituted one of the most significant cultural, social, and identity-related manifestations in ancient civilizations. Adopting a comparative approach, the present study examines and compares women’s dress in two major ancient civilizations—pre-Islamic Iran and China (from antiquity to the modern era). The primary objective of this research is to identify the social, symbolic, and cultural functions of women’s clothing in these two cultures and to analyze the similarities and differences in patterns of dress, particularly in relation to social stratification, gender roles, and prevailing value systems. This qualitative study is based on the analysis of historical data, written documents, archaeological evidence, visual representations, and classical texts drawn from both Iranian and Chinese sources. Accordingly, evidence from Achaemenid and Sasanian reliefs, Chinese artistic works from the Han, Tang, and Ming periods, as well as data related to cultural exchanges along the Silk Road, are examined. The preliminary findings indicate that in both civilizations, women’s dress functioned not merely as a means of protection or adornment, but also as a symbol of social status, modesty, dignity, and adherence to the cultural and value structures of the time. Moreover, cultural interactions between Iran and China—particularly through the Silk Road—contributed to the reinforcement of certain shared values and patterns concerning women’s dress and gendered behaviors. By offering a comparative analysis, this study contributes to a deeper understanding of the role of dress in the representation of feminine identity and the historical cultures of these two civilizations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Women’s dress
  • Ancient-Iranian civilization
  • Ancient China
  • Silk Road
  • Cultural comparison
  • symbolism of clothing

مراجع

  1. .       ابن‌اثیر، علی بن محمد (1371). تاریخ کامل. مترجم: سید حسین روحانی و حمید رضا آژیر. تهران: نشر اساطیر

    1. پیرنیا. حسن (1400). تاریخ ایران باستان، تهران: انتشارات نگاه
    2. جلیلیان، شهرام؛ فاطمی، سید علی (1392). پوشش زنان در دوره اشکانیان، تهران: نشر مطالعات تاریخ فرهنگی
    3. جون داردس (1739). تاریخ سلسله مینگ، پکن-چین: نشر حکومتی
    4. راوندی مرتضی (1354). تاریخ اجتماعی ایران، تهران، ایران: نشر امیر کبیر
    5. رومن گیرشمن (1374). ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی
    6. زرین‌کوب، عبدالحسین (1402). تاریخ ایران بعد از اسلام، تهران: نشر امیر کبیر
    7. ژول ایزاک, آلبر ماله (1345). تاریخ رم، ترجمه غلامحسین زیرک زاده، تهران: نشر ابن سینا
    8. لوسی وانگ (1403). نقاشی چینی (تکنیک‌های ساده و ضرب قلم‌های ظریف)، ترجمه گلناز کشاورز، تهران-ایران: نشر قدیانی
    9. ویل دورانت (1343). تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام، تهران: نشر اقبال
    10. معطوفی، اسدالله (1387). گرگان و استرآباد سنگ مزارها و کتیبه‌های تاریخی، تهران: نشر حروفیه
    11. مهرآسا غیبی (1387). هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران: نشر هیرمند

    منابع خارجی

    1. Benn, Charles. (2002). China’s Golden Age Everyday Life in the Tang Dynasty. Oxford University Press,
    2. Yang, Jing. (2023). Women's Clothing Culture of the Wei, Jin, Southern and Northern Dynasties. Philosophy and Culture
    3. Huang, Cai-Yuan. (2011). The Integration of Chinese Historical Costumes and Contemporary Women’s Fashion. Birmingham City University
    4. Liu, J., Ming, L., & Wang, Z. (2022). The Evolution of Chinese Women’s Image Before and After the Reform and Opening Up. Atlantis Press
    5. Wu, Hao. (1998). History of Chinese Women's Costume: Transition and Liberation (1911–1935). University of Hong Kong
    6. Feng, Jie. (2019). Uniformities of Fashion: A Critical Reading of Women’s Clothing in Altermodern China. University of Southampton

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار