بازشناسی و نقد روایات پیامبر(ص) به نقل از امام هادی(ع) براساس کتاب «موسوعه امام هادی(ع)»، آیت‌الله خزعلی

نویسنده

دانش پژوه سطح 4 تاریخ اهل بیت(ع) جامعة الزهرا(س).

چکیده

بخشی از میراث حدیثی و سنّت پیامبر(ص)، توسط ائمه(ع) در روایات آنان حفظ شد و امامان معصوم(ع) در شرایط مختلف روایات پیامبر(ص) نقل می‌­کردند. از امام­ هادی(ع)، که در دوران امامت بیشتر در بغداد توسط حکومت محصور بود؛ حدود 400 روایت نقل شده­ است که 33 روایت، اختصاص به روایات پیامبر(ص) و ویژگی­های او دارد. هدف از مقاله حاضر، فهم آمار، نوع، موضوع و بررسی سند روایات پیامبر(ص) به نقل از امام­ هادی(ع) است. برای این منظور، ابتدا روایات بر اساس شاخصه­‌های محتوایی و سندی، در جدولی تنظیم شده و بعد هر ستون، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته­ است. در مقاله حاضر، از منابع روایی، رجالی، تاریخی و دلایل‌نگاری استفاده ­شده ­است.
با بررسی انجام شده به دست­می­آید که امام هادی(ع)، 33 روایت از پیامبر(ص) و در مورد ویژگی­های او نقل کرده‌­اند؛ از مجموع 33 روایت، 27 عدد از نظر محتوا با سیره و تاریخ پیامبر(ص) همخوانی دارد و چنین روایاتی می­تواند از معصوم(ع) صادر شده­ باشد. همچنین، موضوعاتِ مطرح‌شده با شرایط زمانی تطبیق دارد.

کلیدواژه‌ها


قرآن مجید.
ابن شهرآشوب، محمد، مناقب آل ابی‌طالب، قم: انتشارات علامه، 1379ق.
ابن طاووس، علی‌بن‌موسی، اقبال الاعمال، تهران: دار الکتاب الاسلامیة، 1367ق.
ابن طاووس، علی‌بن‌موسی، الأمان، قم: مؤسسه آل البیت، 1409ق.
احمدی کچایی، مجید، ترابی میبدی، روح الله، «رفتارشناسی امام هادی و امام حسن عسکریC در تقابل با جریان­های انحرافی»، مجله پژوهش‌های مهدوی، ش 11، زمستان 1393ش.
استرآبادی، سید شرف‌الدین، تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة، قم: انتشارات جامعه مدرسین قم، 1409ق.
اصلانی، مختار، «بررسی تاریخی گزارش شیخ صدوق درباره نرجس خاتون»، مجله شرق موعود، ش 75، پاییز 1387ش.
بحرانی، سید هاشم، حلیة الأبرار فی أحوال محمد وآله الأطهارD، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة، اوّل،1411ق‏.
بحرانی، سید هاشم‌بن‌سلیمان، مدینة معاجز الائمة الاثنى عشر ودلائل الحجج على البشر، تحقیق: شیخ عزة الله مولائی همدانی، مؤسسة المعارف الاسلامی، 1413ق.
تستری، قاضى نورالله، إحقاق الحق و إزهاق الباطل‏، قم: انتشارات مکتبة آیة الله المرعشى النجفى‏، 1409ق‏.
تیسن، هنری، الهیات مسیحی، مترجم: ط. میکائیلیان، تهران، انتشارات حیات ابدی، [بی‌تا].
جاسم، محمدحسین، تاریخ سیاسی زندگانی امام دوازدهمf، مترجم: محمدتقی آیت اللهی، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1385ش.
حرانی، حسین­بن­شعبه، تحف العقول، قم: جامعه مدرسین قم، 1404ق.
حلی، ابن داوود،رجال ابن داوود، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1383ش.
خصیبی، حسین‌بن‌حمدان، هدایة الکبری، بیروت: مؤسسة البلاغ، [بی‌تا].
راوندی، قطب الدین، الخرائج و الجرائح، قم: مؤسسه امام مهدیf، 1409ق.
شریعتی، سارا، «بازگشت قرائت فدیه‌ای و سیاست‌زدایی از رخداد کربلا»، مجله جامعه‌شناختی، دوره 23، ش 2.
صدوق، محمدبن‌علی (ابن بابویه)، عیون الأخبار الرضاA، انتشارات جهان، 1387ق.
ـــــ ،کمال الدین، قم: دار الکتاب الاسلامیة، 1395ق.
ـــــ ، معانی الأخبار، قم: انتشارات جامعه مدرسین قم، 1361ش.
ـــــ ، علل الشرایع، قم: انتشارات مکتب الداوری، [بی­تا].
صفار قمی، محمدبن‌حسن‌بن‌فروخ، بصائرالدرجات، قم: کتابخانه آیت الله نجفی مرعشی، 1404ق.
طبرسی، احمدبن‌علی، الاحتجاج، مشهد: نشر مرتضی، 1403ق.
طبری، محمدبن‌جریر طبری، دلایل الامامة، قم: دار الذخائر للمطبوعات، [بی­تا].
طوسی، محمدبن‌حسن، الفهرست، نجف: مکتبة الرضویة، [بی­تا].
عسکری، امام حسنA، تفسیر امام حسن عسکریA، مدرسه امام مهدیf، 1409ق.
کشی، محمدبن‌عمر، رجال الکشی، مشهد: انتشارات دانشگاه مشهد، 1348ش.
کلینی، محمدبن­یعقوب، اصول کافی، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1362ش.
مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، لبنان: مؤسسة الوفاء، 1404ق.
مسعودی، علی‌بن‌الحسین، اثبات الوصیة للامام علی‌بن‌ابی‌طالب، قم: انصاریان، 1384ق.
مفید، محمد‌بن‌نعمان، الإرشاد فی معرفة حج الله علی العباد، قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
مفید، محمدبن‌نعمان، الإختصاص، قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
نجاشی، احمدبن‌علی، رجال، قم: جامعه مدرسین قم، 1407ق.
نساجی، اسماعیل، «فعالیت علمی و فرهنگی امام هادیA»، مجله درس‌هایی از مکتب اسلام، ش 595، سال 1389ش.