تحلیل ساختار نامه‌های امام کاظم(ع)

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

2 کارشناس ارشد تاریخ تشیع، دانشگاه ادیان قم

چکیده

پژوهش حاضر، درصدد بررسی ساختار و شکل ظاهری نامه‌های امام کاظمA است. بررسی در این موضوع، از آن‌رو حایز اهمیت است که می‌تواند در اعتبارسنجی میراث به‌جای‌مانده از امام کاظمA کمک نموده، به چگونگی بهره‌مندی بهینه از آن رهنمون شود. از امام کاظمA، 97 نامه بر جای ‌مانده است که برای به‌دست‌آوردن الگوی ظاهری آن‌ها، از جهت چگونگی شروع و پایان، ذیل شش عنصر که در الگوی نامه‌نگاری عصر امام کاظمA هریک جایگاه تعریف‌شده‌ای داشت، مورد بررسی قرار گرفت. اجزای شش‌گانه مورد بررسی در هر نامه، عبارت‌اند از: 1. کلیشه‌های آغازین نامه؛ 2. یاد از نویسنده نامه؛ 3. یاد از گیرنده؛ 4. عبارات و کلیشه‌های پایانی؛ 5. ثبت تاریخ؛ 6. درج نام کاتب نامه.

نتیجه بررسی، بیانگر آن است که نامه‌های موجود و منسوب به امام کاظمA، دارای ساختار یکسانی نیست و اجزای شش‌گانه مورد بررسی، به گونه ثابت در نامه‌های امام تکرار نمی‌شود. بنابراین، می‌توان احتمال داد نامه‌های آن حضرت به‌صورت کامل و در شکل اصلی به منابع منتقل نشده و در مسیر انتقال، راویان و گزارش‌گران به‌تناسب سلایق و علایق خویش، موارد و بخش‌هایی از نامه را گزینش و یا نقل به معنا کرده‌اند. ازاین‌رو، با اتکا به نامه‌های موجود امام کاظمA، نمی‌توان به سیره نوشتاری آن حضرت در نامه‌آرایی دست یافت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structure Analysis of Imam Kazim (PBUH)'s Letters

نویسندگان [English]

  • Mansur Dadashnezhad 1
  • Sayyed Sajjad jafari 2
1 Associate Professor, Research Institute of Hawzeh and University
2 MA student of Shia History
چکیده [English]

The present paper seeks to study the structure and appearance of Imam Kazim's letters. This study is considered importance since it can help validate the legacy left by Imam Kazim (PBUH) and also it can lead to utilize it well. To obtain the Appearance pattern of 97 letters left from Imam Kazim, I have examined six elements in terms of how to start and end a letter which each item had a defined position in the correspondence pattern of Imam Kazim’s period. The six components examined in each letter are: 1. Letterhead stereotypes; 2. Writer reminder; 3. Recipient reminder; 4. End phrases and stereotypes; 5. Date record; 6. Insertion of the scribe name. The results of the study indicate that the existing letters attributed to Imam Kazim (PBUH) do not have the same structure and the six components mentioned above are not repeated constantly in Imam's letters. Therefore, it may be possible that the letters of Imam were not completely and originally transmitted to the sources, and in the course of transmission, the narrators and reporters according to their tastes and interests selected some items and parts of the letters or quoted the meaning. Therefore, relying on the existing letters of Imam Kazim (PBUH), one cannot reach to the writing style of the Imam in his correspondence.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Kazim
  • Imam Kazim (PBUH)'s Letters
  • Imam Kazim (PBUH)'s writings
  • Imams’ Cultural Sireh
  • meaning-based quotation
ابن‌اعثم، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت: دار الاضواء، 1411ق.
ابن‌سعد، محمد، الطبقات الکبری، تحقیق عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1410ق.
ابن‌هشام، السیرة النبویة، تحقیق مصطفی سقا، بیروت: دار المعرفة.
احمد‌بن‌ابی‌یعقوب، یعقوبی، تاریخ یعقوبی، بیروت: دار صادر، بی‌تا.
احمدی میانجی، علی، مکاتیب الائمة، تحقیق مجتبی فرجی، قم: دار الحدیث، 1385ش/1427ق.
حرّ عاملی، محمدبن‌حسن، وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل‌البیتD، 1409ق.
حمیری، عبدالله‌بن‌جعفر، قرب الاسناد، قم: مؤسسه آل‌البیتD، 1413ق.
خصیبی، حسین‌بن‌همدان، الهدایة الکبری، بیروت: البلاغ، 1419ق.
طبری، محمدبن‌جریر، تاریخ الامم والملوک، تحقیق ابوالفضل ابراهیم، چاپ دوم، بیروت: دار التراث، 1387ق/1967م.
قلقشندی، احمد‌بن‌علی، صبح الاعشی فی صناعة الانشاء، بیروت: دار الکتب العلمیة، بی‌تا.
کلینی، محمدبن‌یعقوب، الکافی، محقق و مصحح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1407ق.
محمدماهر حمادة، الوثائق السیاسیة و الاداریة للعصر العباسی الاول، چاپ چهارم، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1406ق.
مختار اللیثی، جهاد الشیعة فی عصر العباسی الاول، بیروت: دار الجیل، 1396ق.
مسعودی، علی‌بن‌حسین، مروج الذهب، تحقیق اسعد داغر، قم: دار الهجرة، 1409ق.
مظفر، محمدحسین، تاریخ الشیعة، قم: مکتبة الحیدریة، 1391ش/1433ق.
منقری، نصربن‌مزاحم، وقعة صفین، قم: کتابخانه مرعشی نجفی، 1363.