واکاوی ایده ها و راهبردهای اقتصادی _تجاری محمدتقی خان چهارلنگ

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته مقطع دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.

چکیده

قدرت گیری محمد تقی خان چهارلنگ در دوره فتحعلی شاه و محمدشاه قاجاردر جنوب غربی ایران نقطه عطفی در تاریخ تحولات جامعه بختیاری می باشد. از میان جنبه های مختلف حکمرانی این خان بختیاری، ایده ها و راهبردهای اقتصادی -تجاری که وی برای عمران و آبادانی قلمرو خود در سر پرورانده و سپس اقداماتی که در جهت تحقق آنها انجام داده بود، بسیار حائز اهمیت می باشد. دراین مقاله تلاش می شود تا با روش توصیفی-تحلیلی به این سوال اصلی پاسخ داده شود که مهم ترین ایده ها و راهبردهای اقتصادی _ تجاری محمدتقی خان چهارلنگ چه بودند؟ به نظر می رسد که خان بختیاری بعد از قدرت گیری از یک سو با مشاهده اوضاع نابسامان اقتصادی حوزه حکمرانی خود و از سوی دیگر ظرفیت ها، قابلیت ها و ثروت های اقتصادی ممتاز این منطقه درصدد برآمد تا ابتدا زیر ساخت های لازم برای تحول، عمران و آبادانی اقتصادی از جمله ایجاد امنیت و سپس اسکان عشایر کوچ روی که نیازمند یک جانشینی برای توسعه و عمران بودند انجام داد و سپس در مرحله بعد تلاش کرد تا با اصلاح نظام مالیاتی در منطقه تحت نفوذش اوضاع مالیاتی پریشان را سامان دهد. او در گام آخر کوشید تا با ایجاد روابط تجاری و اقتصادی خارجی با انگلسیهای مقیم خلیج فارس و هندوستان ثروت ها و ظرفیت های این منطقه را به آنها معرفی و آنها را برای سرمایه گذاری و گشودن مسیرهای تجاری به منطقه خود تشویق کند. ولی درگیری او با قاجارها و سپس سقوط وی ایده ها، راهبردهای اقتصادی او را ناکام گذاشت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An Analysis of the Economic and Commercial Ideas and Strategies of Mohammad-Taqi Khan Chahar Lang

نویسنده [English]

  • Behdad Hoseini
1.PhD Graduate in Iranian History, Islamic Period, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran.
چکیده [English]

The rise of Mohammad-Taqi Khan Chahar Lang during the reigns of Fath-Ali Shah and Mohammad Shah Qajar in southwestern Iran marked a turning point in the history of social developments among the Bakhtiari community. Among the various aspects of this Bakhtiari Khan’s governance, the economic and commercial ideas and strategies he envisioned for the development and prosperity of his domain—and the measures he undertook to realize them—are of particular significance.
This article, using a descriptive–analytical approach, seeks to answer the primary question: What were Mohammad-Taqi Khan Chahar Lang’s most important economic and commercial ideas and strategies? It appears that after his rise to power, the Khan, on the one hand, confronted the deteriorated economic conditions of his territory, and on the other, recognized the exceptional economic capacities, resources, and wealth of the region. He initially sought to establish the necessary infrastructure for economic transformation, development, and prosperity, including ensuring security and settling nomadic tribes that were essential for sustainable development. In the next stage, he attempted to reform the taxation system to address the chaotic fiscal conditions of his domain. Finally, he endeavored to establish foreign commercial and economic relations with the British residents of the Persian Gulf and India, introducing the region’s wealth and potential to them and encouraging investment and the opening of trade routes. However, his conflict with the Qajar rulers and his subsequent downfall ultimately thwarted his economic ideas and strategies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mohammad Taqi Khan
  • Economic
  • Bakhtiari
  • Qala Tel

مراجع

منابع

1- استرآبادی، محمد مهدی (1387). تاریخ جهان گشای نادری، تهران: دنیای کتاب.
2- آهنجیده، اسفندیار ( ۱۳۷۴). ایل بختیاری و مشروطیت، اراک: انتشارات ذره بین.
3- امانی، منصور (1382). تاریخ ایذه و قوم بختیاری، تهران: دار الکتاب.
4- امام شوشتری، محمد علی (۱۳۳۱). تاریخ و جغرافیای خوزستان، تهران: امیرکبیر .
5- اعتماد السطنه، محمد حسن خان (بی‌تا). تاریخ منتظم ناصری، ج ۳، تصحیح محمد اسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.
6- افشار سیستانی، ایرج ( ۱۳۷۷). خوزستان و تمدن دیرینه آن، ج۱، تهران: سازمان چاپ و انتشارات .
7- امامی، سید محمد علی (۱۳۷۹). تاریخ خوزستان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
8- بخشنده نصرت، عباس (1384). مبانی کوچ و کوچندگی در ایران،چاپ دوم، تهران: انتشارات تربیت معلم.
9- بختیاری، سردار اسعد (۱۳۷۶). تاریخ بختیاری، به اهتمام‌ جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
10- بختیاری، مریم (۱۳۸۲).خاطرات سردار بی بی مریم بختیاری، ویراستار غلام عباس نوروزی، تهران: آنزان.
11- بابن و هوسه (1363). سفرنامه جنوب ایران، ترجمه محمد حسن خان اعتماد السلطنه، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
12- بختیاری، سردار ظفر ( ۱۳۶۲). یاداشت‌ها و خاطرات، تهران: فرهنگسرای یساولی.
13- بریان، پیر (1381). امپراطوری هخامنشی، ترجمه ناهید فروغان، ج1، تهران: نشر قطر.
14- دوبد، بارون (1371). سفرنامه لرستان و خوزستان، ترجمه محمد حسن آریا، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
15- دهخدا، علی اکبر (1372). لغت نامه دهخدا، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران.
16- دیتر، امان (1374). بختیاری‌ها عشایر کوه نشین ایرانی در پویه تاریخ، مترجم محسن محسنیان، مشهد: آستان قدس رضوی.
17- دالمانی، هانری رنه (1378). از خراسان تا بختیاری، ج2، ترجمه غلامرضا سمیعی، تهران: نشر طاوس.
18- راولینسون، هنری کرزیک ( 1363). سفرنامه، سکندر امان اللهی بهاروند، تهران: انتشارات آگاه.
19- ریاحی، وحید؛ عابدینی راد، آرزو (1391). «اسکان عشایر و بازتاب‌های فرهنگی»، مجله انسان شناسی، دانشگاه تهران.
20- سلطانی، محمد علی (۱۳۷۲). جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان، با مقدمه عبدالحسین نوایی، ج۳، تهران: سها.
21- شیخ نوری، محمد امیر (1387). «روابط بختیاری‌ها با حکومت مرکزی قاجار و دولت انگلیس»، در مجموع مقالات همایش ملی جامعه بختیاری و تحولات ایران از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی، به کوشش دکتر غفار پور بختیار، اهواز : انتشارات پان.
22- شیهان، مایکل (1388). امنیت بین‌الملل، ترجمه سید جلال دهقانی فیروزآبادی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
23- فریزر، جیمز بیلی ( 1364). سفرنامه، مترجم منوچهر امیری، تهران: توس.
24- فرخ پی، عبدالرضا (1395). طایفه شیرالی در گذر تاریخ بختیاری، تهران: انتشارات سمرقند.
25- قربانی پوردشتکی، خدابخش (۱۳۹۰). انگلیس‌ها و بختیاری‌ها، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر.
26- کیاوند، عزیز (1368). حکومت، سیاست و عشایر از قاجاریه تا سال 1368، چاپ اول، تهران: انتشارات عشایر.
27- کسروی، احمد (1312). تاریخ پانصد ساله خوزستان، بی‌جا: بی‌نا.
28- کرزن، جرج (1369). ایران و قضیه ایران، ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی، ج2، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
29- گارثویت، جن. راف (1375). بختیاری در آئینه تاریخ، ترجمه مهراب امیری، تهران: انتشارات آنزان.
30- لوریمر، جان گوردون (1390). تاریخ خوزستان (1604-1905)، ترجمه محمد جواهر کلام، تهران: انتشارات کویر.
31- لسان الملک سپهر، محمد تقی خان (۱۳۷۷). ناسخ التواریخ، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: انتشارات اساطیر.
32- لایارد، اوستن هنری (1367). سفرنامه لایارد یا ماجراهای اولیه در ایران، ترجمه مهراب امیری، تهران: وحید.
33- موسی زاده، رضا (1388). مالیه عمومی، تهران: میزان.
34- مکین روز، الیزابت (۱۳۷۳). با من به سرزمین بختیاری بیائید، ترجمه و حواشی مهراب امیری، تهران: بی‌نا.
35- میرزایی، غلامرضا (1373). بختیاری‌ها و قاجاریه، اصفهان: انتشارات ایل.
36- هدایت، رضاقلی خان (۱۳۸۰). روضة الصفا، ج ۱۵، به تصحیح جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
37- wolfers, A. (1952). national security, as Ambiguoual. Politice symbol, political science Quarterly. vol.67.
38- Waltz, K. N. (1979). Theory of International. PoLitice, Addison_ Wesley pub.co-
39- Ney, S. J. (1995). EastI, Asian security, the case for Deep Engagement, foreign. Affairs, 74, no.4

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار