Conflicts Between the Institutions of Emirate and Ministry in the Seljuk and Khwarazmian Periods

Document Type : Original Article

Authors

1 PhD Student, Department of History,Yadegar -e-Imam Khomeini(RAH)Shahre Rey Branch, Islamic Azad University,Tehran,Iran

2 Associate Professor, Department of History, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

Abstract

This study aims to analyze the conflicts between the institution of the Emirate (the military class, or “people of the sword”) and the Ministry (the administrative class, or “people of the pen”) during the Seljuk and Khwarazmian periods, with emphasis on their most significant consequences.
Based on the historical method, the findings of the research indicate that the Ministry constituted one of the main pillars of government, while the Emirate was responsible for providing military force during these eras. The establishment of a standing army in the Seljuk period, the implementation of the Aqta ‘(land grant) system, and the strengthening of the economic foundations of the emirs transformed the “people of the sword” into a military aristocracy. The reduction of territories under the sultan’s direct control, reliance on the military power of the emirs, and the transformation of the atabegs’ role from a social to a political one led to the increasing empowerment of the emirs and the growth of their centrifugal tendencies.
In the Khwarazmian period, the continued use of the Aqta ‘and atabeg systems preserved the power of the emirs. Other findings of the study show that during periods of weakness among the Khwarazmian and Seljuk rulers, the emirs exploited the central government’s weakness and the inefficiency of the bureaucracy to intensify their separatist tendencies. Consequently, they contributed significantly to the fragmentation of the state by forming independent governments and dynasties.
 

Keywords

Main Subjects


  1. ابن اثیر، عزالدین علی(1368)، تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران، ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، ج 26، تهران: علمی.
  2. اقبال آشتیانی، عباس(1338)، وزارت در عهد سلاطین بزرگ سلجوقی، به کوشش محمد تقی دانش پژوه و یحیی ذکاء، تهران: دانشگاه تهران.
  3. ـــــــــــــ،(1346)، تاریخ مفصل ایران(از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه)، به کوشش محمد دبیر سیاقی، بی جا: انتشارات کتابخانه خیام.
  4. ـــــــــــ،(1389)، تاریخ مغول، تهران: موسسه انتشارات نگاه.
  5. بارتولد، واسیلی ولادیمیروویچ (1366)، ترکستان نامه، ترجمه کریم کشاورز، ج 1 و 2، تهران: آگاه.
  6. بغدادی، بهاءالدین محمد بن مؤید،(1385)، التوسل الی الترسل، مقدمه و تصحیح احمد بهمنیار، تهران: اساطیر.
  7. بنداری اصفهانی(1356)، تاریخ سلسه سلجوقی( زبده النصره و نخبه العصره)، ترجمه محمد حسین جلیلی، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
  8. پطروشفسکی، ایلیا پائولوویچ (1357)، کشاورزی و مناسبات ارضی در ایران عهد مغول، ترجمه کریم کشاورز، ج2، تهران: نیل.
  9. جوینی، عطاملک(1375)، تاریخ جهانگشا، به کوشش محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تهران: دنیای کتاب.
  10. حسن­زاده، اسماعیل(1383)، تاریخ ایران در عهد خوارزمشاهیان سه دهه­ی واپسین، تهران: پارسه.
  11. خسروبیگی، هوشنگ(1386)،«جغرافیای تاریخی خوارزم»، پژوهش­های تاریخی دانشگاه سیستان و بلوچستان.
  12. ـــــــــــــــــــ، (1391)، سازمان اداری خوارزمشاهیان، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  13. ـــــــــــــــــــ،(1383)، «نظام اداری ایران در دوره­­ی خوارزمشاهیان»، پایان نامه­ی دکتری، تبریز، دانشگاه تبریز.
  14. خلعتبری، اللهیار، شرفی، محبوبه(1380)، تاریخ خوارزمشاهیان، تهران: سمت.
  15. خوارزمی‌، محمد،(1895م)، مفاتیح‌ العلوم، به‌ کوشش‌ فان‌ فلوتن‌، لیدن‌: ۱۸۹۵م.
  16. راوندی، محمدبن علی بن سلیمان(1363)، راحة الصدور و آیة السرور در تاریخ آل سلجوق، تصحیح محمد اقبال، تهران: علمی.
  17. رضوی، سید ابوالفضل؛ خسروبیگی، هوشنگ؛ سلیمانی، علی(1395)،« جایگاه سیاسی امارت در همگرایی جامعه و حکومت ایرانی در دوره­ی اسلامی»، تاریخ اسلام، تابستان، سال هفدهم، شماره 2.
  18. زمخشری‌، محمود،(1404ق)، اساس‌ البلاغة، بیروت‌.
  19. شیخ نوری، محمد امیر؛ خسروبیگی، هوشنگ(1383)، «نگاهی به تشکیلات اداری ایران در دوره­ی خوارزمشاهیان»، پیک نور، تابستان، شماره 6.
  20. فقیر رونقی، مهرداد،(1388)، «بارزترین علل فروپاشی سلسله­ی سلجوقی»، پایان نامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه پیام نور.
  21. قفس­اوغلی، ابراهیم(1367)، تاریخ دولت خوارزمشاهیان، تهران: گستره.
  22. کلوزنر، کارلا(1381)، دیوانسالاری در عهد سلجوقی، ترجمه یعقوب آژند، تهران: امیرکبیر.
  23. لمبتون، آن، ک، س(1372)، تداوم و تحول در تاریخ میانه­ی ایران، ترجمه یعقوب آژند، تهران: نی.
  24. ـــــــــــــــــ،(1385)، سیری در تاریخ بعد از اسلام، ترجمه یعقوب آژند، تهران: امیرکبیر.
  25. منتجب الدین بدیع، علی بن احمد،(1329)، کتاب عتبة الکتبة: مجموعه مراسلات دیوان سلطان سنجر، تصحیح محمد قزوینی و عباس اقبال آشتیانی، تهران: شرکت سهامی.
  26. منشی کرمانی، ناصر الدین،(1364) نسائم الاسحار من لطائم الاخبار، تهران: اطلاعات.
  27. منصوری، علی،(1394)، «تعاملات و تقابلات امارت و وزارت در عهد ایلخانان (736-656 ه)»، پایان نامه­ی دکتری، تهران، دانشگاه خوارزمی.
  28. نخجوانی، محمد بن هندوشاه(1343)، تجارب السلف، تصحیح اقبال، تهران: طهوری.
  29. نسوی، شهاب­الدین (1365)، سیرت جلال­الدین منکبرنی، تصحیح مجتبی مینوی، تهران: علمی فرهنگی.
  30. نورالدین منشی،(1381)، وسائل الرسائل و دلائل الفضائل، به کوشش رضا سمیع زاده، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  31. وطواط، رشیدالدین،(1338)، نامه­های رشیدالدین، به تصحیح قاسم تویسرکانی، تهران: دانشگاه تهران.
  32. ولی زاده، عزت،(1391)، «امارت و امیران در عهد سلجوقیان و خوارزمشاهیان ( با تأکید بر نقش سیاسی، اجتماعی و اقتصادی امیران)»، پایان نامه کارشناسی ارشد، اهواز، دانشگاه شهید چمران.
  33. همدانی، رشیدالدین فضل الله،(1373)،جامع‌التواریخ، به تصحیح محمد روشن و مصطفوی موسوی، تهران: البرز.
  34. یوسفی­فر، شهرام؛اصغری،بهزاد(1392)« بررسی تأثیر پایگاه اجتماعی، سیاسی امرای نظامی سلجوقی در گرایش­های سیاسی امرا»، پژوهش­نامه­ی تاریخ اجتماعی و اقتصادی، بهار و تابستان، سال دوم، شماره اول.