سخن تاریخ

سخن تاریخ

راهکارهای نظارتی اصناف بر بازارهای اصفهان در عصر صفوی: مقابله با تقلب ودستکاری اوزان و مقیاس ها و تأثیر آن بر ثبات اقتصادی (۹۰۷ -۱۱۳۵ ق)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی،واحد مشهد،دانشگاه آزاد اسلامی،مشهد،ایران
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی پویایی‌های نهادی تنظیم اقتصادی در بازارهای شهری ایران (اصفهان)دوره صفوی می‌پردازد و تمرکز آن بر نقش اصناف در مهار تقلب در اوزان و پیمانه‌ها به عنوان عاملی برای شکل‌گیری نظمی اقتصادی و خودپایدار است. در این چارچوب، مطالعه با واکاوی علل و سازوکارهای تقلب در وزن و اندازه، به بررسی جایگاه سلسله‌مراتب صنفی و شبکه‌های اجتماعی می‌پردازد تا به این پرسش مرکزی پاسخ دهد که: اصناف اصفهان چگونه توانستند فریبکاری‌های رایج در بازار را به سازوکاری برای تاب‌آوری نهادی و ثبات اقتصادی تبدیل کنند و از این طریق استمرار تجارت و تعادل قیمتی را تضمین نمایند؟یافته‌ها بر این فرض استوارند که تقلب، برخلاف تصوری از آن به عنوان انحراف صرف، در بستر نهادهای صنفی به فرآیندی برای تقویت خودتنظیمی و پرورش حکومت‌داری تطبیقی بدل شد. این پژوهش با تکیه بر روایت‌های آرشیوی، منابع فقهی و چارچوب‌های تحلیلی اقتصاد نهادی، اصناف را نهادهایی ترکیبی ترسیم می‌کند که میان خودمختاری محلی و نظارت مرکزی پیوند برقرار می‌کردند.نتایج مطالعه نشان می‌دهد ابزارهایی چون نشست‌های درونی، فتواهای اخلاقی و نظام‌های تنبیهی سلسله‌مراتبی نه تنها ابزار نظارتی بودند، بلکه به تقویت سرمایه اجتماعی و شکل‌گیری اعتماد شبکه‌ای نیز انجامیدند. از این منظر، اصناف نقش محوری در بازتعریف تقلب از رفتاری نابهنجار به سازوکاری درون‌زا برای حفظ تعادل اقتصادی ایفا کردند؛ به گونه‌ای که اصول اخلاقی در منطق بازاری جای گرفت و به مهار تورم و افزایش کارایی جمعی انجامید.در نهایت، تحلیل این نظام صنفی پیامدهایی مهم برای نظریه‌های تنظیمی معاصر در اقتصادهای در حال گذار دارد و اهمیت مدل‌های خودحکمرانی را در بخش‌های غیررسمی برجسته می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Supervisory Mechanisms of Esfahan Guilds in the Safavid Era: Combating Fraud and Weight Manipulation in Local Markets and Their Role in Economic Sustainability

نویسندگان English

Mohadese Askarian
Shahrbanoo Delbari
Ardeshir Asadbegi
Department of History and Civilization of Islamic Nations, Ma.c., Islamic Azad University, Mashhad, Iran
چکیده English

This study examines the institutional dynamics of economic regulation in the urban markets of Safavid Iran, focusing on the guilds’ role in curbing fraud in weights and measures as a driving force for a self-sustaining economic order. By analyzing the causes and mechanisms of deception in trade, it explores the hierarchical and social structures of guilds to address the central question: how did the guilds of Isfahan transform widespread market fraud into mechanisms of institutional resilience, thereby ensuring price stability and the continuity of commerce? The analysis rests on the assumption that fraud, far from being a mere deviation, nurtured adaptive governance and self-regulation within the layered organization of guilds. Drawing on archival narratives, legal reasoning, and institutional analytical frameworks, the research conceptualizes guilds as hybrid institutions linking local autonomy with central oversight. The findings demonstrate that regulatory tools such as internal assemblies, moral fatwas, and hierarchical disciplinary systems not only reinforced market supervision but also fostered social capital comparable to trust-based network economies. From this vantage point, the guilds redefined fraud as an endogenous mechanism for maintaining economic equilibrium, embedding ethical obligations within market logic to mitigate inflation and enhance collective efficiency. Ultimately, the study offers broader implications for contemporary regulatory theories in transitional economies, highlighting the significance of self-governing models in informal sectors

کلیدواژه‌ها English

Safavid guilds
Weight fraud
Market regulation
Isfahan bazaars
Institutional self-regulation