بررسی مشکلات کشاورزی خوزستان در دوره جنگ جهانی دوم و تدابیر دولت برای حل آن(1324-1320 ش.)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور - ایران

چکیده

. اشغال ایران توسط متفقین در شهریور 1320ش / سپتامبر 1941 م. در زمینه سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی برای کشور عواقب منفی جبران ناپذیری داشت. استان ثروتمند و نفت خیز خوزستان در این دوره تحت کنترل نیروهای انگلیسی و امریکایی قرار گرفت؛ حضور متفقین در این استان مشکلات فراوانی در تمام جوانب زندگی مردم از جمله کشاورزی به وجود آورد ؛ علاوه بر آن عوامل طبیعی تأثیر گذار بر کشاورزی همچون بارندگی نیز در این زمان در وضعیت چندان خوبی نبود . این موضوع نیز بر وضعیت کشاورزی استان تأثیر می گذاشت این پژوهش با روش تحقیق کتابخانه ای و نگارش توصیفی و تحلیلی در صدد پاسخگویی به چگونگی وضعیت کشاورزی خوزستان در دوره حضور متفقین و اقدامات دولت برای بهبود آن است؛ نتایج تحقیق که با بررسی منابع تاریخی ، روزنامه ها و اسناد کتابخانه ای انجام شده است ؛ حاکی از آن است که حمله متفقین و عواقب ناشی از حضور آنان از جمله کم شدن وسایل حمل و نقل ، نا امنی و تعدی به کشاورزان ، قاچاق محصولات ، احتکار بانضمام عوامل طبیعی از جمله کمی بارندگی در سالهای 1320 ش.(به جز ماه های آخر) و 1323 ش. و هجوم ملخ ها به مزارع به خصوص در سالهای 1320 ش. و 1322 ش موجب لطماتی به کشاورزی خوزستان شد؛ از این رو دولت مرکزی با وضع قوانینی برای مبارزه با احتکار و قاچاق و همچنین اجرای طرح های کشاورزی ، حمایت از کشت بهاره ، ایجاد بازارچه های مرزی و فرستادن کارشناسان خبره برای بهبود کشاورزی خوزستان تلاش کرد. دولت مرکزی در نهایت با این اقدامات توانست تا حدی وضعیت کشاورزی استان را بهبود دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Agricultural Problems in Khuzestan during the Second World War and Government Measures to Address Them (1941–1945)

نویسندگان [English]

  • Zahra Ghalavand
  • Fatemeh Ghalavand
Assistant professor of history department of payame noor university-Iran
چکیده [English]

The occupation of Iran by the Allied forces in September 1941 had severe and far-reaching political, social, and economic consequences for the country. During this period, the oil-rich province of Khuzestan came under the control of British and American forces. The presence of the Allies in the province created numerous difficulties in various aspects of people's lives, including agriculture. Furthermore, natural factors affecting agricultural production, particularly rainfall, were also unfavorable during these years, further exacerbating the agricultural situation in the province.
Using a library-based research method and a descriptive-analytical approach, this study examines the condition of agriculture in Khuzestan during the Allied occupation and investigates the measures adopted by the Iranian government to improve it. Based on historical sources, newspapers, and archival documents, the findings indicate that the Allied invasion and the consequences of their presence—including the shortage of transportation facilities, insecurity, abuses against farmers, the smuggling of agricultural products, and hoarding—together with natural factors such as insufficient rainfall during the years 1941 (except for the final months of the year) and 1944, as well as locust infestations, particularly in 1941 and 1943, inflicted considerable damage on agriculture in Khuzestan.
In response, the central government implemented a series of measures, including the enactment of regulations to combat hoarding and smuggling, the implementation of agricultural development programs, support for spring cultivation, the establishment of border marketplaces, and the deployment of agricultural experts to the province. Collectively, these policies succeeded in improving the agricultural conditions of Khuzestan to a certain extent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agriculture
  • Khuzestan
  • Allied Forces
  • Second World War
  • Government Measures

مراجع

  1. الف. کتاب‌ها و مجلات (مقالات)

    1. آبادیان، حسین (1385)، «قدرت‌های بزرگ و اشغال ایران در جنگ جهانی دوم»، فصل‌نامه تاریخ روابط خارجی، شماره 28، صص 172 – 137.
    2. آوری، پیتر (1377)، تاریخ معاصر ایران، ترجمه‌ی محمد رفیعی مهرآبادی، تهران، انتشارات عطایی، چاپ سوم.
    3. الهی، همایون (1361)، اهمیت استراتژیکی ایران در جنگ جهانی دوم، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول.
    4. استوارت، ریچارد (1370)، در آخرین روزهای رضاشاه، ترجمه‌ی عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، تهران، نشر نو، چاپ اول.
    5. اسکرین، کلرمونت (1363)، جنگ جهانی در ایران (خاطرات)، ترجمه‌ی غلام‌ حسین صالح یار،تهران، نشر سلسله.
    6. اسنادی از اشغال ایران در جنگ جهانی دوم (1389)، ج1، تهران، خانه کتاب.
    7. امام (اهوازی)، سید محمد علی (1379)، تاریخ خوزستان، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
    8. پور بختیار، غفار (1386 - 1387)، «رضا شاه و طرح اسکان اجباری عشایر بختیاری»، فصل‌نامه مسکویه، شماره 8.
    9. تبرائیان، صفاالدین (1371)، ایران در اشغال متفقین، تهران، نشر رسا.
    10. خان ملک یزدی، محمد (1324)، ارزش مساعی ایران در جنگ (45 - 1939)، تهران، وزارت کشاورزی، چاپ اول.
    11. جلال‌پور، حسن؛ محمدی، امیر (1391)، «پیامدهای اشغال ایران در شهریور 1320»، فصل‌نامه پژوهش در تاریخ، شماره‌ی 4 (پیاپی 9)، سال سوم، زمستان.
    12. چرچیل، وینستون (1361)، خاطرات جنگ جهانی دوم، ترجمه‌ی تورج فرازمند، تهران، انتشارات نیل.
    13. ذوقی، ایرج (1368)، ایران و قدرت‌های بزرگ در جنگ جهانی دوم، تهران، نشر پاژنگ.
    14. شجاعی دیوکلایی، سیدحسن (1394- 1395)، «ظهور و افول کشاورزی صنعتی در دوره‌ی رضا شاه»، فصل‌نامه تاریخ ایران، شماره 19 (پیاپی 77)، صص 140 – 115.
    15. شیخ‌الاسلامی، جواد (1372)، تاریخ روابط خارجی ایران، تهران، انتشارت دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
    16. طیرانی، بهروز (1384)، اسناد احزاب سیاسی ایران، حزب توده، ج 1، تهران، کتاب‌خانه جمهوری اسلامی ایران.
    17. فرخ، معتصم السلطنه (بی‌تا)، خاطرات سیاسی فرخ، بی‌جا، انتشارات جاویدان.
    18. فوران، جان (1386)، مقاومت شکننده، تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا انقلاب اسلامی، ترجمه‌ی احمد تدین، تهران، انتشارات رسا.
    19. قائم مقامی، جهان‌گیر (1325)، «عشایر خوزستان (طوایف میان آب)»، مجله یادگار، سال سوم، شماره‌ی 8، صص 28 – 22.
    20. گل‌شائیان، عباس‌قلی (1377)، گذشته و اندیشه‌های زندگی یا خاطرات من، تهران، انیشتین
    21. مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، دوره‌ی هشتم قانون‌گذاری، 23 آذر 1310ش، جلسه‌ی 57؛ مذاکرات مجلس، دوره 13، 24 آبان 1321 ش، جلسه 109؛ دوره 13، جلسه 109، 24 آبان 1321 ش؛ دوره 18 م 27 فروردین 1334، جلسه 109؛ دوره سیزدهم، جلسه 163، 1 خرداد 1322؛ مذاکرات مجلس دوازدهم، دوشنبه 3 شهریور 1320.
    22. میلسپو، آرتور (1370)، آمریکایی‌ها در ایران، ترجمه‌ی عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، نشر البرز.
    23. همایونی، فضل‌الله (1984)، خاطرات (روایت کننده: تیمسار فضل‌الله همایونی، مصاحبه کننده: حبیب لاجوردی، محل مصاحبه: لندن – انگلیس، سایت دانشگاه هاروارد: پروژه تاریخ شفاهی ایران، نوار شماره 2 و 3.
    24. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا (1377)، سیاست خارجی ایران در دوره پهلوی، تهران، انتشارات پیکان.

    ب. اسناد و مدارک

    1. اسناد
    2. کتاب‌خانه و اسناد ملی (ساکما)، شناسه‌های: 9919 - 240؛ 002797/ 310؛ 10280/ 310؛ 1792/ 290؛ 1820/ 290؛ 1140/ 290؛ 10280/ 310؛ 10280/ 310؛ 17061/ 310؛ 17080 / 310؛ 16640 - 240؛ 45721 /230؛ 10280 /310؛ 00031 – 290؛ 31652/ 310؛ 31652/ 310؛ 45942/ 230؛ 1612/ 240؛ 257/355؛ شماره 64621/ 310؛ 47133/ 310؛ 64879/ 310؛ 11272/ 251؛ 10981/ 240؛ 3217/ 310؛ 4078/293؛ 1439/240؛ 72563/ 310؛ 1612/ 240؛ 63928/ 310؛ 545/ 260/ 97؛ 9477/ 97293؛ 47162/ 310؛ 63959/ 310؛ 72102: 310.
      1. ج. کتاب‌خانه و اسناد مجلس (کمام)

    6/1/39/98/14/1011؛ 134/1/38/26/13-1011؛   2278/38/29  ؛ 204/1/29/96/1011.

    د. روزنامه‌ها:

    1. روزنامه اطلاعات، شماره‌های: 5511؛ 17 تیر 1323؛ شماره 4717: 13 آذر 1320؛ شماره 4844، 22 فروردین 1321؛ شماره‌ی 4747، 3 در 1320؛ شماره 5422، 28 اسفند 1322؛ شماره 5319، 21 آبان 1322؛ شماره 5319، 21 آبان 1322؛ شماره 5555، 11 شهریور 1323؛ شماره 5207، دوشنبه 6 تیر 1322؛.شماره 5394، 22 بهمن 1322؛ شماره 5315، شانزدهم آبان ماه 1322؛ شماره 4788، 17 بهمن 1320؛ شماره 4800، 29 بهمن 1320؛ شماره 5555، 11 شهریور 1323؛ شماره 5444، 30 فروردین 1323؛ شماره 4749، 5 دی 1320؛ شماره 4802، 2 اسفند 1320؛ شماره 4788، 17 بهمن 1320؛ شماره 5207، 14 خرداد 1323؛ شماره 5207، دوشنبه 6 تیر 1322؛ شماره 5172، 27 اردیبهشت 1322؛ شماره 51114، یکشنبه 15 آبان 1322؛ شماره 51114، یکشنبه 15 آبان 1322؛ شماره 5560، 16 شهریور 1323؛ شماره 4755، 11 دی ماه ۱۳۲۰؛ شماره 4844، 22 فروردین 1321؛ شماره 5560، 16 شهریور 1323؛ شماره 5172، 27 اردیبهشت 1322؛ شماره 5746: 9 اردیبهشت 1324؛ 1792/ 290؛ شماره 4816، 15 اسفند 1320؛ شماره 4816، 15 اسفند 1320؛ شماره 5545، 30 مرداد 1322؛ شماره 5386، 12 بهمن 1322؛ شماره 5456، 13 اردیبهشت 1323؛ شماره 5512، 18 تیر 1323؛ شماره 5886، 26 مهر 1324؛ روزنامه اطلاعات؛ شماره 5887، 28 مهر 1324؛ شماره 4857، 4 اردیبهشت 1321؛ شماره 5391، 18 بهمن 1322؛ شماره 4748، 4 دی 1320؛ شماره 4816، 15 اسفند 1320، شماره 4730: 16 آذر 1320.
    2. روزنامه کوشش: 1306 ش، شماره 41.

    روزنامه ستاره ایران: 1306 ش، شماره 183.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار