بازنمایی نامه‌های حکومتی امام علی(ع) به کارگزاران و فرماندهان

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده

دانشگاه پیام نور قم

چکیده

برخی از نامه‌های امام علیA، از نوع مکاتبات اداری و سازمانی بوده است و اصول مدیریت مملکت را در خود جای داده‌اند. امیر مؤمنانA، در همان روزهای نخست حکومتی، اقدام به تجدید ساختار مدیریتی کرد و کارگزاران پیشین را که نوعاً از میان بنی‌امیه و هواداران آنان بودند، تغییر داد.
پژوهش حاضر، به دنبال بررسی این مسئله است که دستورعمل‌ها و فرمان‌های امام علیA به کارگزاران حکومت اسلامی، دارای چه ساختار و معیاری است؟ و به‌طورکلی، روش برخورد امامA با کارگزاران چگونه بوده است؟
ازاین‌رو، هدف از این مقاله بررسی فرمان‌ها و دستور‌های امام علیA در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی به کارگزاران حکومت است تا از رهنمودهای امامA آگاهی یابیم و الگو بگیریم و در ابعاد مختلف زندگی امروزی به کار بندیم.
در این مقاله، با بهره‌گیری از روش توصیف و تحلیل و بر اساس منابع کتابخانه‌ای، تلاش شده است، ابعاد گوناگون فرمان‌های امامA در نامه‌های خود به کارگزارانش را استخراج کنیم.
یکی از نتایج و دستاوردهای این پژوهش، معیارها و ملاک‌هایی است که در نامه‌های حضرت‌علیA جهت مدیریت جامعه اسلامی و نیز روش برخورد با کارگزاران صالح و ناصالح بیان شده است.
بررسی نامه‌های امام علیA در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی به کارگزاران حکومت و ضرورت الگوبرداری در جوامع امروزی، یکی از جنبه‌های نوآوری این مقاله شمرده می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Representation of Imam Ali (PBUH)’s state letters to the governors and commanders

نویسنده [English]

  • Mohammad Taqi Sazandegi
PhD student of History & Islamic Civilization, Qom Payam Noor University:
چکیده [English]

Some of the letters of Imam Ali (PUBH) were administrative and organizational correspondences which contained principles of the state Management in themselves. In the early days of his caliphate, Amir al-Momenin (PUBH) initiated a management restructuring and he changed the former governors who were mainly from Umayyad lineage and their supporters. The present paper seeks to investigate the structure and criteria of Imam Ali's instructions and orders to the governors of the Islamic State and how he dealt with the governors in general. Therefore, the purpose of this article is to examine Imam Ali (PBUH)’s orders and instructions in the cultural, social and political aspects to the state governors so that we understand his guidelines and have an example in order to apply them in different aspects of today's life. In this article, using the method of description and analysis and based on library resources, I have attempted to extract various aspects of Imam (PBUH) 's instructions in his letters to his governors. One of the results and achievements of this research is the criteria conveyed in the letters of Ali (PBUH) for the management of Islamic state as well as the way of his dealing with competent and incompetent governors. Investigating the letters of Imam Ali (PBUH) in the cultural, social and political fields written to state governors and the necessity of modeling them in modern societies is one of the innovative aspects in this article.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Ali (PUBH)
  • State
  • governors
  • orders
  • agents
  • management
  • Letters
قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
ابن‌ابی الحدید (1415ق)، شرح نهج‌البلاغه، بیروت: مؤسسة الاعلمی.
ابن‌اثیر جزری (1408ق)، الکامل‌فی التاریخ، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابن‌عبد ربه (بی‌تا)، العقد الفرید، محقق محمد قمیحه، بیروت: دار الکتب العلمیة.
حر عاملی، محمدبن‌حسن (بی‌تا)، وسائل الشیعه، قم: مؤسسة آل‌البیتD.
حموى‌، یاقوت (1417ق)، معجم البلدان‌، بیروت‌: دار احیاء التراث العربى‌.
دانشنامه جهان اسلام، مقاله «بنی‌تمیم»، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، شماره ۳۸۹۲.
دشتی، محمد (1378ش)، ترجمه نهج‌البلاغه، قم: مؤسسه فرهنگى تحقیقاتى امیرالمؤمنینA.
شیرازی، ابوالعباس احمد زرکوب (۱۳۵۰)، شیرازنامه، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
مقریزی، احمدبن‌علی (بی‌تا)، الخطط، لندن: الفرقان.
یعقوبی، احمدبن‌‌واضح (بی‌تا)، تاریخ الیعقوبی، بیروت: دار صادر.
جرداق، جورج، امام‌علیA صدای عدالت انسانی، ترجمه هادی خسروشاهی، قم: بوستان کتاب.
جعفریان، رسول، (بی‌تا)، اطلس تاریخ شیعه، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
موسوی، محسن‌‌باقر، (۱۳۸۱)، مدیریت و نظام اداری از دیدگاه امام‌ علیA، مترجم سیدحسین سیدی، مشهد: به‌نشر.
اشرف‌ سمنانی، غلامرضا،(‍۱۳۹۳)، تحلیلی از مدیریت اسلامی در پنج سال رهبری امام ‌علیA، قم: بعثت.
ثواقب، جهانبخش، (۱۳۸۰)، امام ‌علیA کارگزاران حکومت و راهکارهای اصلاحات، فصلنامه علمی ـ پژوهشی حکومت اسلامی، شماره‌ ۲۲.
معارف، مجید، کهن‌ترابی، میثم، (۱۳۹۴)، نقش اصلاح ساختارهای مدیریت در عملکرد مطلوب کارگزاران از منظر نهج‌البلاغه، فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهش‌های نهج‌البلاغه در شماره‌ ۴۷.