نقش امور خارق العاده در جزیرة‌العرب پیش از اسلام به مثابه بافتار تاریخی معجزه پیامبر (ص)

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده

دانشگاه باقر العلوم (ع)

10.22034/skh.2021.10650.1195

چکیده

شناخت دستگاه معرفتی عرب پیش از اسلام نقش مهمی در درک صحیح رسالت اسلام دارد. یکی از اجزاء این دستگاه فکری، امور خارق‌العاده در اندیشه عرب جاهلی است که با شناخت این زمینه فکری، می‌توان درک روشن‌تری از ماهیت و کارکرد معجزات رسول خدا9 به دست آورد. نگاشته پیش ‌رو با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و به روش توصیفی-تحلیلی بخشی از وضعیت فکری-فرهنگی-دینی جامعه عرب پیش از اسلام را که به درک جامعی از نحوه تعامل عرب جاهلی با رخدادهای شگفت‌انگیز و خوارق عادات -و به تبع آن، معجزات- کمک می‌کند تبیین نموده است. بنابر یافته‌های این پژوهش، مهم‌ترین اشخاصی که در دوره جاهلی ادعای برخورداری از قدرت‌های فوق‌العاده‌ را داشته‌اند بزرگان دینی معابد، کاهنان، راهبان مسیحی و ساحران بوده‌اند. بنابراین منشأ امور خارق‌العاده در نظر عرب دوره جاهلی لزوماً یک منشأ الهی نبوده، اما ادعای نبوت و داشتن رابطه خاص با خداوند (یا خدایان) عمدتاً از این طریق قابل اثبات بوده است. در چنین شرایطی پیامبر اسلام9 نیز برای اثبات نبوت خویش و هم برای غلبه بر سایر رقبای دینی خویش ناگزیر از ارائه معجزه بوده است اما چون به طور غالب صاحبان این قدرت‌ها ساحر و یا کاهن به‌شمار می-آمدند، معجزه اصلی پیامبر اسلام از سنخ عقلی و به گونه‌ای منحصر به‌فرد به-صورت یک کتاب بروز نمود و وی از قبول تقاضاهای مکرر در نشان دادن معجزات حسّی‌ خودداری نموده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

نقش امور خارق العاده در جزیرة‌العرب پیش از اسلام به مثابه بافتار تاریخی معجزه پیامبر (ص

نویسنده [English]

  • Seyyed Mohammad Soltani
چکیده [English]

شناخت دستگاه معرفتی عرب پیش از اسلام نقش مهمی در درک صحیح رسالت اسلام دارد. یکی از اجزاء این دستگاه فکری، امور خارق‌العاده در اندیشه عرب جاهلی است که با شناخت این زمینه فکری، می‌توان درک روشن‌تری از ماهیت و کارکرد معجزات رسول خدا9 به دست آورد. نگاشته پیش ‌رو با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و به روش توصیفی-تحلیلی بخشی از وضعیت فکری-فرهنگی-دینی جامعه عرب پیش از اسلام را که به درک جامعی از نحوه تعامل عرب جاهلی با رخدادهای شگفت‌انگیز و خوارق عادات -و به تبع آن، معجزات- کمک می‌کند تبیین نموده است. بنابر یافته‌های این پژوهش، مهم‌ترین اشخاصی که در دوره جاهلی ادعای برخورداری از قدرت‌های فوق‌العاده‌ را داشته‌اند بزرگان دینی معابد، کاهنان، راهبان مسیحی و ساحران بوده‌اند. بنابراین منشأ امور خارق‌العاده در نظر عرب دوره جاهلی لزوماً یک منشأ الهی نبوده، اما ادعای نبوت و داشتن رابطه خاص با خداوند (یا خدایان) عمدتاً از این طریق قابل اثبات بوده است. در چنین شرایطی پیامبر اسلام9 نیز برای اثبات نبوت خویش و هم برای غلبه بر سایر رقبای دینی خویش ناگزیر از ارائه معجزه بوده است اما چون به طور غالب صاحبان این قدرت‌ها ساحر و یا کاهن به‌شمار می-آمدند، معجزه اصلی پیامبر اسلام از سنخ عقلی و به گونه‌ای منحصر به‌فرد به-صورت یک کتاب بروز نمود و وی از قبول تقاضاهای مکرر در نشان دادن معجزات حسّی‌ خودداری نموده است.

کلیدواژه‌ها [English]

  • خوارق عادات
  • معجزات پیامبر(ص)
  • جاهلیت
  • جزیرة العرب
  • کهانت
  • سحر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 16 شهریور 1400
  • تاریخ دریافت: 29 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری: 01 خرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 16 شهریور 1400