محل ولادت امام هادی(ع)

نوع مقاله: علمی ترویجی

نویسنده

استادیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

چکیده

برخی از اطلاعات مربوط به امام هادی(ع)، در منابع متعدد با اختلافاتی نقل گردیده و سبب شده است در برخی موارد، اشتباه، تناقض یا تضادهایی صورت بگیرد و توهم نادرست بودن اصل خبر را به دنبال داشته باشد. محل ولادت امام هادی(ع)، از جمله این مباحث است که با تعابیر مختلفی همچون: مدینه، صریا در مدینه و مانند آن از آنجا یاد کرده‌اند. در این نوشته، بیان خواهد شد که نام دقیق محل ولادت امام هادی(ع)، صریا بوده که در فاصله حدود دو کیلومتری مسجدالنبی قرار داشته است. امروزه، این مکان به «مشربه امّ ابراهیم» شناخته می‌شود و به شکل یک چهاردیواری موجود است. هم‌اینک محدودیت‌هایی از سوی حکومت عربستان برای این مکان ایجاد شده است؛ اما شیعیان به آن توجه دارند و به دیدن و در صورت امکان به زیارت آنجا می‌روند.

کلیدواژه‌ها


ابطحی، محمدعلی، تهذیب المقال فی تنقیح کتاب رجال النجاشی، قم: ابن المؤلف السید محمد، 1417ق.
ابن حمزه طوسى، محمد‌بن‌على، الثاقب فى المناقب، تحقیق نبیل رضا علوان، قم: مؤسسه انصاریان، دوم، 1412ق.
ابن شهرآشوب، محمد‌بن‌على، مناقب آل أبى طالب، تحقیق لجنة من اساتذة النجف الاشرف، النجف: مطبعة الحیدریة، 1376.
ابن منظور، محمد‌بن‌مکرم، لسان العرب، قم: نشر ادب الحوزة، 1363.
امین، سید محسن‌بن‌عبدالکریم حسینى عاملى، أعیان الشیعة، به کوشش حسن امین، 11 جلد، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، پنجم، 1403ق.
بحرانی، هاشم، مدینة المعاجز، تحقیق عزت الله مولائى همدانى، قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة، 1413ق.
برقى، احمد‌بن‌محمد‌بن‌خالد، المحاسن، تحقیق سیدجلال الدین حسینى أرموى، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
بروجردی، حاج آقا حسین طباطبائی، جامع احادیث الشیعه، قم: المطبعة العلمیة، 1399ق.
جعفریان، رسول، آثار اسلامی مکه و مدینه، تهران: نشر مشعر، 1384ش.
حمیری، عبدالله‌بن‌جعفر، قرب الاسناد، تحقیق مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، قم: مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، 1413ق.
رفیعی، علی، تاریخ تحلیلی پیشوایان، قم: زمزم هدایت، 1388ش.
زرندی حنفی، محمد‌بن‌یوسف، معارج الوصول الی معرفة فضل آل الرسول والبتول، تحقیق محمدکاظم محمودی، قم: مجمع الثقافة الاسلامیة، اوّل، 1425ق.
سامانی، محمود، مناسبات اهل‌بیتD با ایرانیان، قم: نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1393ش.
سمهودی، نورالدین علی‌بن‌عبدالله، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، تحقیق قاسم السامرائی، مکه مکرمه: مؤسسة الفرقان للتراث الاسلامی، 1422ق.
طبرسى، فضل‌بن‌حسن، إعلام الورى باعلام الهدی، تحقیق مؤسسة آل البیت، قم: 1417ق.
ـــــ ، تاج الموالید، بیروت: دار القار.
طبرى، محمد‌بن‌جریر، دلائل الامامة، قم: مؤسسة البعثة، 1413ق.
طبسی، محمدجواد، حیاة الامام الهادیA، قم: بوستان کتاب، 1393ش.
طوسی، محمد‌بن‌حسن، اختیار معرفة الرجال، تحقیق سید مهدی رجائی، قم: مؤسسة آل البیتD، 1404ق.
ـــــ ، تهذیب الاحکام، به کوشش سید حسن موسوی خرسان، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
ـــــ ، مصباح المتهجد، بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.
ـــــ ،کتاب الغیبه، تحقیق و تصحیح عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح، قم: دار المعارف الاسلامیة، 1411ق.
فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد، العین، تحقیق مهدى مخزومى و ابراهیم سامرائى، قم: دار الهجرة، 1409ق.
فیض کاشانی، محسن‌بن‌مرتضی، الوافی، تحقیق و تصحیح ضیاءالدین حسینی، اصفهان: مکتبة الامام امیرالمؤمنین‌A العامة، 1409ق.
قرشی، باقر شریف، حیاة الامام الرضاA، قم: انتشارت سعید‌بن‌جبیر، 1372.
ـــــ ، حیاة الامام علی الهادیA، بیروت: دار الاضواء، 1408ق.
قطب راوندى، سعید‌بن‌هبة الله، الخرائج والجرائح، قم: مؤسسة الامام الهادى، 1409ق.
قمی، حسن‌بن‌محمد، تاریخ قم: تحقیق محمدرضا انصاری قمی، قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، 1385ش.
کلینى، محمد‌بن‌یعقوب، الکافى، تحقیق علی‌اکبر غفارى، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1363ش.
گروهی از نویسندگان، موسوعة الامام الجوادA، با اشراف ابوالقاسم خزعلی، قم: مؤسسة ولی العصر للدراسات الاسلامیة، 1419ق.
عرفه، محمد سلیم، افادات من ملفات التاریخ، تهران: مرکز الابحاث العقائدیه، 1385.
محلاتی، ذبیح الله، مآثر الکبری فی تاریخ سامراء، نجف: المکتبة المرتضویة، 1350.
مسعودی، على‌بن‌حسین، اثبات الوصیة للامام علی‌بن‌ابی طالبA، قم: انتشارات انصاریان، 1426ق.
مظفری (ورسی)، حیدر، مادران چهارده معصومD، قم: انتشارات مرکز جهانی علوم اسلامی، 1382ش.
معروف حسنی، هاشم، سیرة الائمة الاثنی عشرA، نجف: المکتبة الحیدریة، 1382 ق.
مفید، محمد‌بن‌محمد، الإرشاد فى معرفة حجج الله على العباد، تحقیق مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، قم: المؤتمر العالمى لألفیة الشیخ المفید، 1413ق.
مقدس، محمد، زندگانی دوازده امامA، ترجمه سیرة الائمة الاثنی عشر، تهران: امیرکبیر، 1382ش.
مقدسی، یدالله، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومانD، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، اوّل، 1391ش.
مقریزی، احمد‌بن‌علی، المواعظ والاعتبار فی ذکرالخطط والآثار، تحقیق ایمن فؤاد سید، لندن: مؤسسة الفرقان للتراث الاسلامی، 1422ق.
نجفی، محمدجواد، ترجمه اثبات الوصیة لعلی‌بن‌ابی طالبA، تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه، 1362ش.
نمازی شاهرودی، علی، مستدرک سفینة البحار، تحقیق حسن نمازی، قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفة، 1418ق.
نهروانی، محمد‌بن‌علاء الدین، تاریخ المدینة، تحقیق محمدحسن اسماعیل، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1417ق.
نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل ومستنبط المسائل، بیروت: مؤسسة آل البیت‌D لاحیاء التراث، 1408ق.
یاقوت حموی، ابوعبدالله، معجم البلدان، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1399ق.