جانب‌داری از مذهب تشیع و پادشاهان صفوی در کتاب تکملۀ الاخبار

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسنده

دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه آزاد نجف آباد، اصفهان

10.22034/skh.2019.4927

چکیده

ظهور صفویان و اقداماتی که در زمینه ترویج مذهب تشیع اثناعشری انجام دادند، دگرگونی‌های فراوانی در عرصه‌های مختلف فرهنگی -اجتماعی ایران پدید آورد. یکی از تحولات مهم در حوزه فرهنگی، مربوط به سبک تاریخ‌نگاری است. این تغییر نه در سبک ظاهری، بلکه مربوط به محتوا و موضوعات مطرح­شده در آثار مورخان این دوره است. تاریخ‌نگاران زیادی در این دوره قدم به عرصه نهادند که باورهای شیعی قدرت‌مندی داشته و هم‌زمان به جانب‌داری از صفویان به عنوان مروجّان این آیین پرداختند. عبدی بیگ شیرازی یکی از این مورخان بوده که حمایت از مذهب تشیع امامیه و حکومت صفوی را در کنار هم مورد توجه قرار داده است. در این پژوهش سعی خواهد شد با جمع‌آوری داده‌های کتابخانه­ای، به بررسی علل و چگونگی جمع بین هواداری از مذهب تشیع دوازده­امامی و خاندان صفوی در کتاب تکملۀ الاخبار عبدی بیگ شیرازی، به عنوان مسئله اصلی این تحقیق، پرداخته شود. به نظر می‌رسد مهم‌ترین عامل این جانب‌داری دوجانبه در اثر عبدی بیگ، اعتقادات مذهبی مؤلف آن بوده و تلاش بر این خواهد بود که در این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی، سیمای مناسبی از این موضع عبدی بیگ به نمایش درآید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

supporting Shiism and Safavid kings in the book Takmala al-Akhbar

نویسنده [English]

  • saed nagafinezhad
. PhD in Islamic History, Najafabad Azad University, Research Expert, Ahlul Bayt Institute of History and Tradition, Institute of Islamic Sciences and Culture
چکیده [English]

The rise of the Safavids and the actions they do to promote the Twelver Shiite religion, makes many changes in various cultural and social fields of Iran. One of the important developments in the culture is related to the style of historiography. This change is not in the appearance, but in the content and themes raised in the works of historians of this period. Many historians came to the fore during this period who had strong Shiite beliefs and at the same time supported the Safavids as promoters of this religion. Abdi Beig Shirazi was one of these historians who considered the support of the Imami Shiite religion and the Safavid rule together. In this research, by collecting library data, we will try to examine the causes and how to combine the support of the Twelver Imami Shiite religion and the Safavid dynasty in the book Takmela al-Akhbar by Abdi Beig Shirazi, as the main issue of this research. It seems that the most important factor of this two-sided supporting in Abdi Beig's work is the religious beliefs of its author and an attempt will be made to show a suitable image of Abdi Beig's position in this research by descriptive-analytical method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Safavid
  • historiography
  • Twelver Shi'ism
  • Abdi Beig
  • Takmela al-Akhbar
احمدی، نزهت، رؤیا و سیاست در عصر صفوی، تهران، نشر تاریخ ایران، 1388.
آرام، محمدباقر، اندیشه تاریخ نگاری عصر صفوی، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1386.
جعفریان، رسول، مهدیان دروغین، تهران، انتشارات علم، 1391.
___________، نظریه اتصال دولت صفویه با دولت صاحب الزمان+ ، تهران، نشر علم، 1391.
چایلد، و. گوردون، تاریخ، ترجمه سعیدحمیدیان، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1355.
حسینیان، روح الله، تاریخ سیاسی تشیع، تهران، نشر علیون، 1390.
سبزواری، ملامحمدباقر، روضه الانوار عباسی، تصحیح اسماعیل چنگیزی اردهایی، تهران، انتشارات میراث مکتوب، 1377.
صفوی، سام میرزا، تحفه سامی، تصحیح فاطمه انگورانی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1389.
عبدی بیگ شیرازی، زین العابدین علی، هفت اختر، مسکو، انتشارات دانش، 1974م.
________________________، تکملۀ الاخبار، تصحیح عبدالحسین نوائی، تهران، نشرنی، 1369.
_______________________، دوحه الازهار، تصحیح علی مینائی تبریزی و ابوالفضل رحیموف، مسکو، انتشارات دانش،1974م.
________________________، آیین اسکندری، مسکو، انتشارات دانش، 1977م.
_______________________، جنه الاثمار. زینه الاوراق. صحیفه الاخلاق، ترتیب متن و مقدمه ابوالفضل هاشم اوغلی رحیموف، مسکو، انتشارات دانش، 1979م.
______________________، مظهر الاسرار، مقدمه ابوالفضل هاشم اوغلی رحیموف، مسکو، انتشارات دانش، 1986م.
غفاری قزوینی، قاضی احمد، تاریخ جهان آرا، تهران، انتشارات کتابفروشی حافظ، 1343.
قاضی مرادی، حسن، تأملی بر عقب ماندگی ما، تهران، نشر اختران، 1386.
قزوینی، ابوالحسن، فوائدالصفویه، تصحیح مریم میر احمدی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367.
گروهی از نویسندگان، گزیده آثار همایش بین المللی تشیع و خاورشناسان، قم، انتشارات خاکریز، 1387.
موسوی خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات فی احوال العلما و السادات، قم، نشر مکتبه اسماعیلیان، 1391ق.

مقالات

آل داوود، سیدعلی، نوشته­های تاریخی عبدی بیگ شیرازی، مجله تحقیقات اسلامی، ص 121 تا 143. 
صفت گل، منصور، تاریخ­نویسی در ایران عصر صفوی، مجله پژوهش­های علوم تاریخی، شماره 1، ص 65 تا 84، 1388.
کویین، شعله و نوروزی، فرشید، میراث تاریخ نگاری عصر صفوی، مجله تاریخ اسلام در آیینه پژوهش، شماره 10، ص 115 تا 136.
روحانی، سیدکاظم، تکملۀ الاخبار، مجله کیهان اندیشه، شماره 35، ص 180 تا 187.
فیضی سخا، مهدی، تاریخ نگاری و تاریخ نگری عبدی بیگ شیرازی در تکملۀ الاخبار، مجله تاریخ­نگری و تاریخ­نگاری، شماره 13، 1393، ص 105 تا 123.