نقش سیاسی خانم لمبتون در تاریخ معاصر ایران

نوع مقاله: علمی ترویجی

نویسنده

دانش‌آموخته دکترای جامعه شناسی سیاسی از دانشگاه اصفهان

10.22034/skh.2019.4932

چکیده

به گواه تاریخ، دوره پهلوی دوم در تاریخ معاصر ایران، یکی از پرواقعه­ترین دوران­ها بوده است که افراد و شخصیت­های زیادی با عملکردهای مختلف در وقوع جریان­های سیاسی و حوادث تاریخی آن  نقش داشته­اند. خانم «لمبتون» فارغ‌التحصیل رشته زبان­های شرقی از دانشگاه آکسفورد انگلستان، یکی از چهره­های مؤثر در تنظیم سیاست انگلستان در رابطه با ایران در فاصله سال­های 1320-1332 بوده است. گزارش­های او به دولت متبوعش در طول این سال­ها چهره روشنی از سیاست­های بریتانیا در خاورمیانه و ایران را نشان می­د­هد. هدف از پژوهش حاضر با استفاده از مرور مقالات و منابع کتابخانه­ای و با رویکرد توصیفی- تحلیلی، بازخوانی نقش سیاسی خانم لمبتون در تاریخ معاصر ایران است. واقعیت این است که خانم لمبتون در قامت اندیشمند و سیاستمداری آگاه به فرهنگ ایران، در طول سال‌های مأموریتش با رفتار آگاهانه خود، کنشگری فعال برای دست‌یابی انگلیسی‌ها به مطامع خود بوده است و استعمار انگلیس، برای حفظ منافع خود در رقابت با دولت آلمان، از هیچ اقدام مداخله­گرانه­ای فروگذار نمی­کرده است.

کلیدواژه‌ها


بیل، جیمز، راجر لوییس، ویلیام،(1368) مصدق، نفت، ناسیونالیسم ایرانی، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، تهران: نشر نو.
بولارد، سرریدر(1363)، شترها باید بروند، حسین ابوترابیان، تهران، نشرنو.
ترکمان، محمد(1370)، اسناد نقض بی­طرفی ایران در شهریور 1320، تهران،‌کویر.
حافظ­نیا، محمدرضا(1380)، نقش ژئواستراتژیک ایران در جنگ جهانی دوم، تاریخ روابط خارجی، ش9، ص61-72.
زریری، رضا(1385)، خانم­کودتا، ماهنامه اندیشه و تاریخ سیاسی ایران معاصر، سال پنجم شماره42، فروردین 1385،صص54-58.
روشن، امیر، شفیعی سیف‌آبادی، محسن(۱۳۹۱) مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی؛ تحلیلی برکارنامه کنش سیاسی میس لمبتون در ایران؛ ایران و استعمار انگلیس: مجموعه سخنرانی­ها و مقالات(جلد دوم)، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­های سیاسی، دبیرخانه دایمی همایش­ها.
شبیری، مریم، میرزایی­چاه­باغ، حسین(1393)، تحلیلی بر روابط خارجی و مسائل داخلی ایران در جنگ جهانی دوم بر پایه گزارش­های سرریدربولارد، فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال16، شماره61، صص95-131.
صالح­نژاد، نرگس(1395)، با ایران شناسان؛ آن. لمبتون (قسمت دوم- لمبتون به عنوان یک جاسوس) دوشنبه, ۲۵ مرداد:
صفوی، فاطمه (1386)، دوشیزه لمبتون، فصلنامه مطالعات تاریخی، شماره19، صص85-124
میرمرعشی، انوشه(1397)، مادام بل و میس لمبتون؛ از گوردرآمدگان، مجله فکه، شماره 186،آبان ماه، صص26-28.
میراحمدی، مریم(1362)، نقش انگلیس در ایران در نیمه اول قرن بیستم، جستارهایی ادبی،  ش64-63،‌ صص 722-695.
نعیمیان، ذبیح الله (1388)، انگاره اقتدارگرایی در تحلیل لمبتون از نظریه دولت اعتقادی اسلام و تشیع.آموزه، صص 35-116.
Bullard,R (1991), Letters From Tehran, London: I.B. Tauris
Burrell, R.M, (1997),IRAN POLITICAL DIARIES 1881-1965, vol. 11, London: Her Majesty’s Stationary Office.