آداب و رسوم ایرانیان عصر صفوی در نگاه ژان شاردن

نوع مقاله : علمی ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه شیراز

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ بعد از اسلام، دانشگاه شیراز

10.22034/skh.2021.5170

چکیده

عصر صفوی (907-1135ق.) به دلیل احیای اقتدار سیاسی دولت و استحکام پایه­های حکومت ایرانی، از ماندگارترین و برجسته­ترین ادوار تاریخ ایران در دوره­ی اسلامی است. در این دوره به دلیل جریانات و تحولات بین­المللی و نیز اکتشافات جغرافیایی که توسط غربیان صورت گرفته بود، سرآغاز دوره­ی جدیدی در روابط و مناسبات تجاری و رفت و آمد سفیران به ایران شد، بنابراین روند تحولات و روابط تجاری ایران و دول غرب، بسترهای رفت و آمد سیاحان متعددی از جمله شاردن (1664م.) را به ایران فراهم آورد. در میان سیاحانی که در دوره­ی صفوی به ایران سفر کردند، آثار شاردن از اهمیت خاصی برخوردار است، از این رو با توجه به اهمیت این اثر و نیز اهمیت آداب و رسوم ایرانیان عصر صفوی به عنوان یکی از عناصر مهم فرهنگ ایرانیان، این پژوهش ضمن بررسی مصادیق مهم آداب و رسوم ایرانیان عصر صفوی در سفرنامه­ی شاردن، به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که مهم­ترین شاخصه­های نگرش شاردن در بررسی پیدایش و تکوین آداب و رسوم ایرانیان عصر صفوی چه مواردی هستند؟ پژوهش حاضر با بهره­گیری از سفرنامه­ی شاردن به طبقه­بندی و تحلیل آداب و رسوم ایرانیان عصر صفوی در دو حوزه­ی ملی و مذهبی و بررسی مشخصه­های دیدگاه شاردن در این زمینه پرداخته است. یافته­های پژوهش حاضرحاکی از این است که شاخصه­های نگرش شاردن نسبت به آداب و رسوم ایرانیان عصر صفوی بر محور تحلیل و مقایسه­ی موارد فوق با  مولفه­های عناصر فرهنگی و مشخصا آداب و رسوم جامعه اروپایی معاصر با عصر صفوی( قرن یازدهم هجری/ هفدهم میلادی) قرار دارد. علاوه بر آن مشخص شده، در بررسی­ها و نگرش شاردن در مورد آداب و رسوم ملی و مذهبی ایرانیان، عواملی همچون فرهنگ و تمدن ایران باستان، آموزه­های اسلام و شرایط آب و هوایی و اقلیمی ایران، در تکوین و تداوم آداب و رسوم ایران در دوره­ی اسلامی منشا اثر بوده­اند.

کلیدواژه‌ها


انصاری، ج. (1391). تاریخفرهنگایران؛ازآغازتاپایانعصر پهلوی، تهران، سبحان نور.
بیرو، آلن. (1367). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه­ باقر ساروخانی، تهران، انتشارات کیهان.
جعفری، علی اکبر، پاینده، عظیمه. (1394) «بررسی هویت ملی_ تاریخی ایرانی در سفرنامه شاردن». فصلنامه سخن تاریخ، شماره 21، 47-68.
دانش پژوه، منوچهر. (1385)  بررسیسفرنامه­هایدوره­یصفوی، اصفهان، فرهنگستان هنر.
رنجبر، محمدعلی. (1390)  مراسممذهبیدر ایرانعصر صفوی، شیراز، کوشامهر.
رویمر، ه. ر. (1391) تاریخ ایران دوره صفوی، پژوهش از دانشگاه کمبریج، ترجمه یعقوب آژند، تهران، جامی.
شاردن، ژان. (1372) سفرنامه­ شاردن. ترجمه اقبال یغمایی، تهران، طوس.
              . (1335) سیاحت­نامه شاردن. ترجمه محمد عباسی، جلد1، تهران، امیرکبیر.                                            
                علوی زاده، فرزانه. (1393) «تصویر ایرانوایرانیدرسفرنامهژانشاردن؛تاملیدر انگارهآفرینیو کلیشه­هادر ذهنیتسفرنامه­نویس». جستارهای ادبی، 185 ،147-170.
فریر، رونالد دوبیلو. (1384) برگزیدهو شرحسفرنامهشاردن. ترجمه حسین هژبریان و حسن اسدی، تهران، نشر فرزان روز.
کرویس، دیرک واندر. (1380) شاردنو ایران؛ تحلیلی از اوضاع ایران در قرن هفدهم میلادی، ترجمه حمزه اخوان تقوی، تهران، نشر و پژوهش فرزان روز.
گودرزی، حسین. (1387) تکوینجامعهشناختیهویتملی در ایرانبا تاکید بر دوره­صفوی، تهران، انتشارات تمدن ایرانی.